https://india.wcs.org RSS feeds for Wildlife Conservation Society - India 60 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/24522/Where-Theatre-Meets-Conservation-An-Interview-with-Vanyavani-Founders-Makarand-Sawant-and-Kunika-Bansode-Sawant#Comments 0 https://india.wcs.org/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/RssComments.aspx?TabID=20196&ModuleID=42259&ArticleID=24522 https://india.wcs.org:443/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/Tracking/Trackback.aspx?ArticleID=24522&PortalID=209&TabID=20196 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/24522/Where-Theatre-Meets-Conservation-An-Interview-with-Vanyavani-Founders-Makarand-Sawant-and-Kunika-Bansode-Sawant By Dipti Humraskar and Rujan Sarkar  What happens when traditional folk theatre meets sensitive and pressing conservation issues? One such outcome is Vanyavani - an initiative using the power of storytelling to ignite conversations around conservation. Founded by Makarand Sawant and Kunika Bansode Sawant, Vanyavani blends humour, emotion, and research with India's rich folk art to reconnect people with nature - one performance at a time.  We spoke with Makarand and Kunika about their journey, the power of folk arts, and how a leopard or a vulture can become the heart of a compelling stage play.  Image: The audience, captivated by Sangeet Bibat Aakhyan’s performance Tell us about yourself. What inspired you to start Vanyavani, and how did you decide to combine theatre with wildlife conservation?  Makarand: "I’ve been immersed in media and theatre for over a decade—writing, directing, and bringing stories to life on stage. While the work was fulfilling in its own way, I always had a deeper urge to create something more impactful—something that went beyond entertainment and could genuinely contribute to society." That desire took shape as Vanyavani – Voice of the Wild.  The turning point came during a visit to Ozar in Junnar, where I watched a traditional kirtan that deeply moved the audience. Later that night, I saw a family applying its lessons—saving water, respecting trees, avoiding plastic. It showed me the strength of infotainment—when education is woven with entertainment, it stays with people.  I’ve always loved Maharashtra’s folk arts like kirtan, powada, and bharud. These aren’t just performances but fading traditions. That’s when it clicked: why not use these forms to talk about wildlife and the environment?  This led me to create Sangeet Bibat Aakhyan, a musical on human-leopard conflict. Dr. Vidya Athreya saw it and believed in its potential. With her guidance, Vanyavani evolved into a youth-led initiative using folk theatre to raise awareness and inspire coexistence. It’s where passion meets purpose.   Image: The Vanyavani team with the members of the WCS-India team  Wildlife conservation is not a common topic in plays. How did you find people interested to use theatre for conservation, and who makes up your team?  Makarand: When I started Sangeet Bibat Aakhyan, I had no team—just a clear vision. And when that’s strong, the right people just align. My wife Kunika who is my strongest critic and my biggest supporter was the first. She reminded me to use my strengths – acting and storytelling, for something bigger. Then came Dr. Abhishek Satam and Mr. Akshay Mandavkar, whose invaluable insights gave the play depth and direction, grounding it in real world issues, turning it into a tool for awareness.  Our cast was sceptical at first, but each performance changed them as it changed the audience. Today, Vanyavani is a vibrant collective of theatre artists, wildlife experts, musicians, and youth – many from rural Maharashtra steeped in folk music and storytelling. Our actors carry emotion; our researchers bring in the facts and our musicians blend it all in with lokdhara (cultural heritage).   Image: The Vanyavani team after a performance  A folk singer now sings about marine biodiversity. A theatre artist discusses forest policy with a biologist. That’s the magic of Vanyavani—it’s not just a team; it’s a community using art to reconnect people with nature.   Your first play tackled the complex issue of human-leopard conflict. What inspired this, and how was it received?  Makarand: It started in Ozar, Junnar, one of my favourite places in Maharashtra. I was staying with a friend in his mud house. I heard locals talk about leopards—not with fear, but stories mixed with humour, caution, and everyday wisdom. Not as a “wildlife issue” but life as usual.  That’s when it struck me, these weren’t just anecdotes but voices that deserved a stage and could travel far and beyond. That’s when Sangeet Bibat Aakhyan was born - not written in the traditional sense but shaped by real people and their experiences. It felt like a story gifted by the land, its people, and maybe even the leopards.   I wasn’t sure how urban audiences would respond, but the response was overwhelming. People didn’t just laugh and enjoy the music—they walked away with new perspectives. A forest officer once told us, “You achieved in one evening what we’ve struggled to do for years.” And a farmer said, “I used to see leopards as threats. Now I see—they’re just trying to live, like us.”  From a small village evening to packed auditoriums, Sangeet Bibat Aakhyan carries that same essence. And as we like to say—#BibatBlessYou!  Image: Makrand Sawant, co-founder of Vanyavani  How do you go about transforming serious environmental issues into entertaining, accessible skits without losing the core message? Would you like to share any insights for people who are also interested in using art for conservation?  Makarand: Theatre is like ukalalele dudh - boiling milk - if you don’t stir it right, it overflows or burns. It's the same with serious topics. Too intense, it feels like a lecture; too light, the message disappears like the aroma of garam bhajji, gone before it reaches the heart. So, I focus on telling a story that first entertains, because je manala lagta, tech lakshat rahta—what touches the heart stays in the mind.   Comedy is my go-to. Image: A scene from Sangeet Bibat Aakhyan, Vanyavani’s powerful folk musical on human-leopard interactions With heavy topics it becomes even more powerful. They laugh, they relate, and in that comfort, the message sinks in. But muktaful pikal pan bhui la padla nahi. Entertaining doesn’t mean it lacks depth, I put in solid research, talk to forest officers, ecologists, and most importantly, I listen to the real heroes—farmers, tribals, and villagers. Their words, accents, and lived experiences shape the script. When a villager says, “Arey, ha tar aamchya gharacha prakar jhala!” (This feels like our own story), I know we’ve struck the right chord.   For those wanting to use art for conservation, start with emotion. Don’t preach—let people feel. Use humour, music, local dialect - whatever connects. And always respect your audience; honesty resonates. That’s how Vanyavani works - we’re not just performing, we’re igniting conversations. And like rivers, those conversations flow – quietly yet powerfully, long after the applause fades.  Image: The audience, captivated by Sangeet Bibat Aakhyan’s performance Have you noticed a shift in audience perspectives or behaviors after watching your plays? Any memorable feedback that stuck with you?  Kunika: Absolutely. Coming into theatre from outside, I’ve noticed the transformation more sharply. I wondered—can a play really change someone’s view on wildlife? But time and again I’ve watched it happen, especially in kids and young adults. They start seeing leopards with familiarity and empathy, not fear.   One girl wore a #BibatBlessYou t-shirt after the play and said, “Now whenever I see a leopard’s photo, I’ll think of your play!” That moment said it all—the story stayed with her. We started the Vanyavani merchandise line —t-shirts, tote bags, stickers, and wildlife fact booklets, because people want something to carry the experience. They’re not just souvenirs, they’re reminders.   One moment that really moved me was at a corporate show. A professional came up and said, “I’ve never thought of leopards in the city as struggling or coexisting, only saw them as dangerous. But your play made me feel like we are the intruders, not them.” That’s a breakthrough when people with no direct connection to forests start reflecting on coexistence; it’s powerful.   Image: Kunika Bansode-Sawant, co-founder of Vanyavani  Vanyavani turns facts into warm stories. And when audience carries that warmth forward, that’s the real impact.   Image: A still from Sangeet Bibat Aakhyan Your second play focuses on the decline of vulture populations due to diclofenac. What made you choose this topic, and what do you hope audiences take away from it?  Makarand: It began unexpectedly at a vulture conservation workshop by Tarun Bharat Maharashtra. While experts were preparing to present research, Akshay turned to us and said, “You are storytellers—can you make a 15-minute play on this?” I was sceptical at first. Vultures? Really? But curiosity got the better of me.   The story unfolded as I dug deeper. Vultures, often seen as dirty or ominous, are nature’s cleanup crew. Their decline due to diclofenac has not just affected the environment, but also ecosystems, public health, and cultural rituals around death.    That’s when the name struck - The Cultured Vulture, a term that typically refers to someone with a deep interest in art. I thought, why not turn our audience into cultured vultures? What began as a short piece grew into a full length play prompting questions like, “What will happen to the balance of nature if vultures vanish?” and comments such as “I didn’t know vultures were so important”. Theatre took this forgotten and misunderstood creature and placed it centre stage.   Image: A still from Sangeet Bibat Aakhyan   What’s the biggest challenge in using theatre to convey conservation messages — and what keeps you motivated despite those challenges?  Kunika: One of the biggest challenges is breaking the stereotype that conservation is only for scientists, forest officers or policymakers. When people hear “wildlife play,” they often assume it’s too technical or only for children. But theatre is a powerful, a living art capable of making people laugh, cry, question, and reflect—all in the same breath.   Finding the right balance is crucial - lean too much towards entertainment, the message risks getting diluted; too informative, people lose interest. That’s where folk forms help - they bridge this gap beautifully. Kirtan, powada, loknatya—these traditions have long passed wisdom through rhythm and emotion. They don’t just convey a message; they create an experience.   Reaching the right audience is also a challenge. In conventional theatre, people come to you. Here, we take the play to the audience—schools, temples, gram sabhas, even under trees—because it’s farmers, students, forest dwellers, and policymakers where we see the deepest impact.   What keeps us motivated is the change we see. A teacher once said her students started asking about careers in conservation after watching the play. In another village, a man said, “Tumcha natak baghun kalala ki giddh naslele aaplya gaavala kiti motha nuksan aahe” (Your play made me realise what a loss it is not having vultures around). These moments remind us—we’re not just performing, we’re planting seeds. Some grow fast, others take time. But they grow. And that makes it all worth it.   Image: A scene from Sangeet Bibat Aakhyan What do you hope audiences take away from your plays? Where do you see Vanyavani going from here?   Kunika: We aim to take audiences on a journey where they stop seeing wildlife as something distant or irrelevant to their lives. It’s not just about tigers in remote forests; it's about understanding how wildlife is woven into the fabric of our daily existence—the birds outside our windows and the trees lining our streets. This shift in perspective is what we hope people take away from our plays.   Vanyavani is also committed to preserving folk traditions. As these art forms face extinction, we are not only raising awareness about wildlife but also uplifting the artists who keep these traditions alive. We’re creating livelihoods and helping pass these cultural treasures to future generations.   Looking ahead, we want to take Vanyavani beyond the traditional stage reaching audiences in every corner of India. And beyond that, we see Vanyavani as a global model where art, culture, and conservation come together. Our goal is to highlight how deeply our relationship with nature is rooted in heritage, and to share both the challenges and wisdom embedded in India’s folk art with the world.  Conservation isn’t just environmental—it’s cultural. It’s about how we live with nature, and the stories we leave behind.  Image: A scene from Sangeet Bibat Aakhyan     Fri, 02 May 2025 09:35:00 GMT f1397696-738c-4295-afcd-943feb885714:24522 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/24273/Beyond-Conservation-A-Story-of-Trust-Learning-and-Shared-Aspirations-in-Nagalands-Tribal-Villages#Comments 0 https://india.wcs.org/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/RssComments.aspx?TabID=20196&ModuleID=42259&ArticleID=24273 https://india.wcs.org:443/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/Tracking/Trackback.aspx?ArticleID=24273&PortalID=209&TabID=20196 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/24273/Beyond-Conservation-A-Story-of-Trust-Learning-and-Shared-Aspirations-in-Nagalands-Tribal-Villages -By Sourav Dutta The forests, rivers, and wildlife of Ntangki National Park have always been integral to the lives of the Kuki, Dimasa, and Zeliang communities living along its fringes. Yet, for years these culturally distinct villages in Nagaland, although living in proximity maintained limited interaction despite managing common property resources, landscapes, challenges and aspirations.  This meant that as the communities managed their lands and forests independently, common challenges of declining traditional knowledge and practices, human wildlife coexistence and problems of crop yield in shifting cultivation remained independent problems.  This changed when the Integrated Tiger Habitat Conservation Programme (ITHCP) introduced initiatives that encouraged communities to come together. The project activities were created and led by the community, fostering a shared understanding that collaboration among themselves is essential for achieving conservation goals.  A New Beginning: From Isolation to Interaction  Apart from conservation and livelihood initiatives, the project facilitated exposure visits, inter-village meetings and offsite training programs. These gatherings provided platforms for village folks to interact, exchange ideas and share experiences. There was hesitation at first, as decades of living separately had built invisible walls. But as the frequency of these joint meetings increased, a remarkable transformation was witnessed: people began to speak, listen, and learn from each other.  Beyond their discussions on forest protection and sustainable livelihoods, these meetings fostered friendships. I saw our youth partners from different villages working together, women sharing insights on weaving and silkworm rearing practices, elders exchanging their administrative challenges and the problems they face within their villages, particularly in implementing and enforcing hunting rules and regulations, especially for people coming from other parts of the state.  Community members from all 6 project villages meeting for the first time  Bridging Differences Through Shared Challenges  An example of inter-village cooperation occurred during a meeting on human-elephant coexistence; people from the neighbouring villages of Beisumpuikam and Manglamukh came together to discuss the increasing incidents of elephant raids on their farmlands. People from both villages shared their adaptive experiences and realized that pooling resources could result in better outcomes. A decision was taken by them to form ‘Anti-Depredation Squads’ (ADS), in both villages, and a ‘WhatsApp’ communication system to share information on elephant movement between ADS members of both villages was established. A month later, ADS members from both villages embarked on an exposure trip to Goalpara District in Assam to learn from communities that have lived with elephants for decades.   Community members from Beisumpuikam and Manglamukh during ADS training  Significance of Collective Voice  During one of the inter-village meetings in July 2024, villagers from Nsenlo, Ikeisingram, and Nkio B raised concerns about the lack of a bridge over the Ntangki and Duinaki rivers. The absence of a crossing made it extremely difficult for people to travel, risking their lives and affecting their ability to sell agricultural produce in markets, especially during the monsoon season. This issue was collectively raised with the Divisional Forest Officer and the Ntangki National Park Director during a meeting. Continued efforts and advocacy strengthened the push for a bridge over the Duinaki river, resulting in its sanction in December 2024. This milestone highlights the power of a collective voice in driving meaningful change.  A Collective Future Built on Unity  Our collective journey is ongoing. The initial steps toward collaboration have paved the way for deeper bonds and our hope is that these interactions will lead to long-term cooperation not just in conservation, but in livelihood development, cultural exchange, and mutual support.  During an inter-village meeting in February 2025, their discussions culminated in a collective decision to protect Ntangki National Park through joint efforts involving 25+ villages. Additionally, existing socio-political organizations from the region have requested a joint meeting with WCS India members and Ntangki National Park authorities. They propose to express their support for the park's protection, contribute to conservation initiatives and facilitate knowledge exchange and collaboration with the authorities. This effort aims to ensure that everyone plays a collective role in conserving Ntangki.  As I reflect on this journey, I realize that success in conservation lies not just in creating policies or protected areas, but also in the bonds forged toward cooperation between people. When communities come together to manage common resources, they build a future where people and nature thrive side by side and in that shared future, Ntangki stands not as a National Park on a map, but as a symbol of resilience, belonging and the strength of people united for a greater cause.  “We have been conserving a part of our village for a long time because we know its value. The area provides us with a good water source and has salty terrains that naturally attract wildlife. Protecting it is not just for the animals, but for our own future.” - Chairman, Chungai of New Ngaulong Village *The Integrated Tiger Habitat Conservation Programme (ITHCP) is an initiative implemented by the International Union for Conservation of Nature (IUCN) and funded by German Cooperation via KfW Development Bank, which contributes to the global effort to double tiger numbers in the wild by 2022 by supporting landscape level conservation work benefiting species, communities and habitats. Coordinated actions, enhancing conservation skills, developing new livelihoods and improving governance and infrastructure are delivering results in terms of better protected tigers across these landscapes.  About the Author:  Sourav Dutta has been working on community-based conservation and development projects for the past few years, collaborating with local communities to support sustainable initiatives. Currently, he is a Project Coordinator with WCS-India working in Nagaland.  Thu, 27 Mar 2025 10:53:00 GMT f1397696-738c-4295-afcd-943feb885714:24273 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/24235/Hide-Seek-A-Leopards-Bold-Traverse-Through-a-Human-Landscape#Comments 0 https://india.wcs.org/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/RssComments.aspx?TabID=20196&ModuleID=42259&ArticleID=24235 https://india.wcs.org:443/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/Tracking/Trackback.aspx?ArticleID=24235&PortalID=209&TabID=20196 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/24235/Hide-Seek-A-Leopards-Bold-Traverse-Through-a-Human-Landscape - By Veerendra Naidu   “Hello?” “There’s a leopard at Vasai Fort!” This was what we heard on a call and when we were least expecting it. The Vasai Fort is a tourist site, with dense human settlements, on the outskirts of Vasai city. The leopard had collided with a vehicle, and we were instructed to reach the spot immediately. The urgency in my colleague’s voice was undeniable. We had just wrapped up another morning of camera-trapping for leopards in Tungareshwar Wildlife Sanctuary (TWLS), a rugged forest patch bordered by the buzzing suburbs of Vasai near Mumbai’s sprawling urban jungle. Leopards here thrive against all odds, adapting seamlessly to an environment encircled by human settlements. Yet, this call hinted at something extraordinary. A follow-up message with a camera-trap photo confirmed the presence of a leopard at Vasai Fort, about nine kilometres from TWLS’s boundary. Miraculously, both the leopard and the motorcyclist had escaped unharmed from the collision. The Forest Department had quickly set up camera traps at the fort and captured an image, asking us to cross-check it with our existing database from TWLS. Scrolling through our data, we were startled—this was no random leopard. This individual had been photographed in TWLS two weeks ago. We mapped its potential route, and realised he moved through dense human settlements, crossed two railway lines, and even traversed a bustling highway, undetected to reach Vasai Fort from TWLS. Intrigued, we rushed to investigate. The fort, an ancient archaeological tourist site, is split centrally by a municipal road. On one side lies a bustling settlement of fisherfolk; on the other, conserved ruins that merge into mangroves. Hidden among its ancient walls was a network of underground tunnels—perfect refuge for a stealthy predator. Scattered pugmarks further confirmed the leopard’s presence, and the abundance of free-ranging dogs hinted at a stable prey base. Camera traps were set, and with the help of local volunteers, we began tracking its movements. A map depicting the spatial connectivity between Tungareshwar Wildlife Sanctuary and Vasai Fort, outlining the leopard’s possible traverse route | WCS-India Over the following days, a pattern emerged. The leopard spent its day-hours hidden in the tunnels, venturing out only at night to roam the area and return before dawn. To prevent further accidents, the Forest Department barricaded the road at night and initiated awareness sessions for locals. The community’s cooperation was appreciable—they understood the complexity of living alongside wildlife. But the situation called for more. After two weeks of regular sightings and detections in camera trap images, a decision was made to safely capture and rescue the leopard. The feline proved elusive, evading every trap cage set for it, even managing to enter a cage without getting trapped. With pressure mounting, we deployed live-feed cameras and monitored the traps night after night. One morning, fresh pugmarks near our camp revealed just how close the leopard had been—watching us even as we watched for it. Camera trap image of the leopard found at Vasai Fort, Mumbai | Maharashtra Forest Department/WCS-India After nearly three weeks, success was achieved! The leopard was safely captured, uninjured and safe. Using our camera-trap evidence, the Forest Department opted to release it back into TWLS, ensuring it remained in its familiar territory. Field team conducting camera trap monitoring and on-ground tracking at Vasai Fort | WCS-India This experience was a powerful reminder of how adeptly leopards navigate human-dominated landscapes, avoiding direct interaction despite their proximity. Except for the initial collision, the leopard caused no harm during its three-week stay at Vasai Fort. This incident also underscored the vital role of multi-stakeholder involvement in conservation. The cooperation from local communities, proactive response from the Maharashtra Forest Department staff and assistance and expertise from NGOs like Wildlife Welfare Association’s rescue team were crucial for effective conflict management. Through careful monitoring and community collaboration, we ensured the safety of both the leopard and the people—a testament to coexistence in a rapidly urbanizing world.   Tue, 11 Mar 2025 04:46:00 GMT f1397696-738c-4295-afcd-943feb885714:24235 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/24041/Grunts-in-the-Twilight#Comments 0 https://india.wcs.org/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/RssComments.aspx?TabID=20196&ModuleID=42259&ArticleID=24041 https://india.wcs.org:443/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/Tracking/Trackback.aspx?ArticleID=24041&PortalID=209&TabID=20196 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/24041/Grunts-in-the-Twilight By Anshita Das The evening was quiet, except for the faint drizzle tapping on leaves and the soft, persistent chirping of crickets and occasional bird calls. The damp air clung to us as we trudged through the tea estate, navigating rows of lush, green bushes still glistening from a heavy rain earlier that day. Shadows stretched across the path, and the light was fading fast. We’d been out since morning, checking and retrieving camera traps around Valparai’s dumpsites to monitor wildlife activity. I’d been hoping for a dhole sighting all day, but luck hadn’t favoured us so far.  Now, only one more camera trap remained to be checked. We were exhausted, but there was something strangely calming about the rain-soaked landscape. My colleague and I exchanged a quick look—almost there, almost time to call it a day. As we unstrapped the camera from a tea bush near the garbage dump, a low grunt rumbled from somewhere close by. It was so low I barely registered it, and we both dismissed it, assuming it was each other, grumbling or sighing from fatigue.  But then the sound came again—deeper this time, unmistakably real. It echoed through the quiet rows of tea, sending a quick jolt of alertness. I glanced back and saw a dark, bulky shadow just meters away. The figure wasn’t moving, but I could feel its stare. For a second, I froze, trying to make sense of what I was seeing. The rain and fading light blurred my vision, but then I saw it—a wild boar, its eyes glinting as it fixed its gaze on us, a low grunt rumbling in its throat.  A camera trap photo of a wild boar (Sus scrofa sp.) | WCS-India I nudged my colleague, trying to be as calm as possible. He turned slowly, only to stop mid-motion as he processed the situation. A flash of surprise crossed his face. After a few silent, tense seconds, we decided to try and shoo it away. With a deep breath, we started clapping and making noise, hoping the boar would lose interest. And, thankfully, it did—disappearing into the thick bushes.  We shared a relieved glance and decided to head back, quickly. The path was narrow, bordered by tea bushes on one side and a swampy edge on the other. I led the way, my phone torch lighting the path as I watched my steps. The drizzle was dying down, but the dampness clung to everything, and the world around us was rapidly falling into darkness.  I felt a tug on my backpack. I turned to find my colleague holding me back, his face tense, his eyes wide. I looked up, following his gaze, and there it was again—the same wild boar, standing right in the middle of our path, just ten meters ahead. It had circled around through the bushes as if anticipating our exit route. For a moment, none of us moved. The boar stood silent, staring, its wet fur bristling, and all we could hear was its steady breathing.  We stood there, as if locked in a standoff, each side waiting to see what the other would do. Once more, we clapped our hands, hoping to intimidate the boar, to convince the swine to let us pass. This time, the boar seemed to consider us, its gaze lingering for a beat longer, and then it vanished back into the tea bushes. Relieved, we moved cautiously forward, the flashlight guiding us through the dark, narrow path.   And then we heard it—the unmistakable rustling of leaves to our right. We turned, and there, only two meters away, the wild boar was staring right at us from within the bushes, its eyes sharp and alert. The boar moved, and this time, it seemed to be advancing. My colleague and I didn’t need to exchange words. With one quick glance, we both understood: it was time to run.  We bolted down the narrow path, feet slipping on the muddy ground. Heart pounding, I dared a glance back. The boar had emerged from the bushes, still moving toward us, unrelenting. As we reached the edge of the swampy area where the terrain sloped upward, we turned to check—and saw that it was still following. Desperate, we made more noise and picked up a few small stones, tossing them in its direction, careful not to hurt it, just hoping to shoo it away. Finally, the boar halted some distance away, looking at us with an almost curious gaze. After a few seconds, it let out a final grunt, as if in reluctant surrender, then turned and ambled back toward the swamp, disappearing into the night.  We stood there for a moment, staring after it, feeling the flood of relief mixing with adrenaline. My colleague turned to me, eyes wide but a hint of a grin forming. I could feel my own exhilaration bubbling up, a quiet thrill that filled the air as we realized we’d made it through. We shared a look—part amusement, part disbelief—before deciding to keep moving, still on high alert as we made our way back to our bike.  On the ride back to our field station, we replayed the whole incident, from the first grunt that we’d misinterpreted to the final sprint through the mud. We laughed at how each of us had thought the other was making the noise, amused by the mix of tension and absurdity that had filled each moment. And as my colleague recounted his surprise, I could see the thrill of the encounter sinking in, maybe even a bit of the excitement I felt.  For me, it was one of those rare field moments—unexpected, thrilling, and filled with the kind of energy that makes every second feel sharper. We hadn’t seen any dholes that day, but a close encounter with a wild boar was more than enough to end the day on a much-needed high.  In fieldwork, it's often the unplanned encounters that leave the deepest impression—we must always stay alert because nature rarely follows a script.    Wed, 18 Dec 2024 10:17:00 GMT f1397696-738c-4295-afcd-943feb885714:24041 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/23724/A-Close-Encounter-of-the-Canid-Kind#Comments 0 https://india.wcs.org/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/RssComments.aspx?TabID=20196&ModuleID=42259&ArticleID=23724 https://india.wcs.org:443/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/Tracking/Trackback.aspx?ArticleID=23724&PortalID=209&TabID=20196 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/23724/A-Close-Encounter-of-the-Canid-Kind - Avantika Deep Sharma Nestled amidst the lush green forest of Anamalai hills, Valparai is a labyrinth of tea, coffee, and rainforest patches where sighting wild animals is fairly common. While the landscape is a haven for birds and butterflies, the tea-dominated plateau may also surprise one with glimpses of megafauna like elephants, sambar deer, gaurs, and, if luck favours, even leopards. Early last year, towards the end of winter, I landed in Valparai to initiate my study on the elusive dholes–– Asiatic wild dogs. Dholes are pack-living wild canids that mostly live in the forests of south and southeast Asia. But Valparai is a unique landscape where these wild dogs have learnt to co-habit tea and coffee plantations and live alongside people. It was my first field day of field work. My colleague Sabiya Sheikh, who had begun her own fieldwork just a few weeks earlier, had established a network of local informants who were tasked with notifying us of any dhole encounters in the landscape. As chance would have it, the morning of my very first day on field, we got a phone call from one of our informants about a dhole sighting in one of the tea plantations. Following the informant’s lead, we rode through the tea estate along with our field assistants. Our informant was right; we found the dhole pack resting on a mud trail. The pack had around twelve adults and eight pups. We observed them from a vantage point atop a small hill. It was such a marvellous sight to see the pups––seemingly carefree––engage in all sorts of antics, even as the adults appeared to be disciplining them whilst keeping an eye out for any potential dangers. As the day progressed and the temperature soared, the pack gradually moved into the bushes of the adjacent tea field. We also decided to take a break and return around late afternoon, hoping that they might come out and provide us with more observations. Later in the day, we returned to the same location but found no sign of the pack. Concluding that the dholes might have moved elsewhere, we were also about to leave. It was then that we heard some rustling in the nearby bushes. To our surprise, a dhole pup emerged from the thicket. It was so unexpected that all of us, including the pup, froze in our respective spots. The pup stood, perplexed, at less than three meters from us. Its ears and eyes drooped, and it took a few steps back but did not run away. I exchanged looks with Sabiya; we equal parts surprised and tempted to pick up and cuddle the adorable pup. While all of us were still processing the situation, the rest of the pack realised that some humans had gotten a little too close to their pup. They rushed towards us and surrounded the spot, with a few of them giving their characteristic alarm call–– if you can imagine a loud cackling noise interspersed with a discomforting gurgling sound. As the pack members started growling, we decided to back off immediately and move away. The pup also rushed back to the safety of its pack. I recall them keeping a close eye on us until we were fully out of their sight. The entire ordeal culminated into my first eventful field day, leaving me with a fantastic experience and a dhole lot of adrenaline. It also set the tone for several such endearing encounters and ecological discoveries over the next 15 months–– but that is a story for another time. Fri, 25 Oct 2024 10:04:00 GMT f1397696-738c-4295-afcd-943feb885714:23724 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/23608#Comments 0 https://india.wcs.org/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/RssComments.aspx?TabID=20196&ModuleID=42259&ArticleID=23608 https://india.wcs.org:443/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/Tracking/Trackback.aspx?ArticleID=23608&PortalID=209&TabID=20196 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/23608 ಲೇಖಕರು: ಸತೀಶ ಗಣೇಶ ನಾಗಠಾಣ ಇಬ್ಬನಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಸು ಮುಂಜಾವಿನ ವಾತಾವರಣ, ಎತ್ತ ನೋಡಿದರತ್ತ ಅಗಾಧವಾದ ಮರಗಳ ಶ್ರೇಣಿ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ನೀರಿನ ಜರಿಗಳಿಂದ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮುವ ನೀರು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡದೆ ಸತತವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಕಡಿದಾದ ಗುಡ್ಡವನ್ನು ಸೀಳಿ ಮಾಡಿದ ದಾರಿ‌ ಕಾಡಿನ ಒಳಹೊಕ್ಕು ದೂರವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೌನ ತಾಳಿದ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಒಳಹೊಕ್ಕು ಹುಡಕಾಟ ಇನ್ನೇನು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ರೂಮಿನ ಕೀಟಕಿಯಿಂದ ಇಣುಕಿ ಇಣುಕಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಮೋನಿಷ... ಸಾರ್! ಸಾರ್! ನಾನು ಕೂಡ ನಿಮ್ಮ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬರಬಹುದೆ ಎಂದು ಕೂಗಿ ಕೂಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಧ್ವನಿ ಕಾನನ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಜೋರಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು.‌      ನಾನು ಇಲ್ಲೇ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ನಿಂತಿರುವೆ ಬೇಗ‌ ಬನ್ನಿ ಹೊರಡುವ ಹೊತ್ತಾಗಿದೆ, ಇವತ್ತು ನಾವು ಡ್ರೊನ್ಗೊ ಟ್ರೇಲ್ಸನಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲು ಹೋಗಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದಾಗ ಆಯಿತು ಸರ್ ಬಂದೆ ಎಂಬ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿತು.‌ ಸರ್.. ಇದೇನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೋಲು, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ದುಂಡಗೆ ಇರುವ ಟೊಪ್ಪಿಗೆ, ಕೊರಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಿನ, ಕಾಲಲ್ಲಿ ಗಮ್ ಬೂಟು, ಹೆಡ್ ಟಾರ್ಚ ನಿಮ್ಮನ್ನ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ  ಆ ಅಂಗುಲಿಮಾಲಾ ನೆನೆಪಿಗೆ ಬಂದಂತಾಯಿತು.‌ ಏನು? ಏನಂದ್ರಿ ಮೋನಿಷ! ಅಂಗುಲಿಮಾಲಾ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಲಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಲ್ಲಾ ಅದು ಕೊಲಂಬಸ! ಕೊಲಂಬಸ! ಅಂತ ಅಂದೆ ಸರ್ ಅಷ್ಟೇ.   ನನಗೆ ಆಗಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ನಾಲಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊರಳೋದಿಲ್ಲ ಒಂದೊಂದು ಸಲ‌‌ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಿಲ್ಲದೆ ಮಾತಾಡ ಬಿಡ್ತಿನಿ, ಅದಕ್ಕೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಕ್ಷಮಿಸಿ ಸರ್...  ಅಲ್ಲಾ ಮೋನಿಷ, ಭಲೇ ಕಿಲಾಡಿ ಕಂಡ್ರಿ ನೀವು ನಿಮ್ಮನ್ನ ಹೀಗೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ನನ್ನ ಕಥೆನಾ ಇಲ್ಲೆ ತಾಳೆಗರಿಯಲ್ಲಿ ಬರಿದು ಮರಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಸಿ ಬಿಡ್ತಿರಾ ನೀವು. ಅಲ್ಲಾ ‌‌ರೀ, ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲು ಇವೆಲ್ಲ ಸಾಧನಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ನೀವು ನೋಡಿದ್ರೆ ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಎದ್ದು ಬಂದಿದ್ದರಲ್ಲಾ ಗೂಬೆ ಥರಹ, ನಿಮಗೆಲ್ಲ ಇದೆಲ್ಲ ಹೇಳಬೇಕೇನ್ರಿ  ಮೊದಲು  ಹೋಗಿ ಬಟ್ಟೆ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಕೊಂಡು ಬನ್ನಿ. ನನ್ನ ಹಾಗೆ ಎಲ್ಲ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಬನ್ನಿ ಹೋಗಿ ಎಂದು ಖಡಕ್ ಆಗಿ ಹೇಳಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ, ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತ, ಸರ್ ಇವತ್ತು ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಹತ್ತೊ ಪ್ಲ್ಯಾನ ಏನಾದರೂ ಮಾಡಿದ್ರಾ ಏನ ಕಥೆ ನಿಮ್ಮನ್ನ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ಹಾಗೇ ಅನುಮಾನ ಶುರುವಾಗ್ತಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯನು ಇಲ್ಲ ಗಿಮಾಲಯನು ಇಲ್ಲ, ನೀವು ಹೀಗೆ ವಟವಟಾಂತ ಕಪ್ಪೆ ಥರಹ, ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಪಕ್ಕಾ ನನ್ನನಂತು ಇಲ್ಲೆ ಮಣ್ಣು ಮುಕ್ಕಿಸಿ ಬಿಡ್ತಿರಾ. ಬೇಗ ಬೇಗ ಹೊರಡೋಣ ಮೋನಿಷ ಇಲ್ಲಾಂದ್ರೆ ಸಮಯ ಮೀರಿದ್ರೆ ನಮಗೆ ಏನು ನೋಡಲು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.‌   ಸರ್! ಈಗ ನೋಡಿ ನೀವು ಒಂದು ಹತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆ ಎಣಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಹಾಜರಾಗತೀನಿ. ಅಲ್ಲಿಯವರಗೆ ಕಾಯಿರಿ ಎಂದು ರೂಮಿನ ಒಳ ಹೊಕ್ಕಿದರು ಮೋನಿಷ. ನೋಡನೋಡುತ್ತ ಗಡಿಯಾರದ ಸಮಯ ಸರಾಸರಾ ಅಂತ ಓಡುತ್ತಲಿದೆ ಇನ್ನೇನು ಮಾಡುವುದು ಅಂತ ಬಕ ಪಕ್ಷಿಯ ಹಾಗೇ ಬೆಪ್ಪಗೆ ಕಾದು ಕುಳಿತೆ. ಈಗ ಬರ್ತಾರೆ ಆಗ ಬರ್ತಾರೆಂತ ಆದರೆ ಆ ವಯ್ಯನ ಸುಳಿವೆ ಇಲ್ಲ ಅಂತಿನಿ.   ಒಂದು ಹತ್ತು  ಸಂಖ್ಯೆ  ಎಣಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾಯಿತು ವಿನಹಃ ಈ ಮನುಷ್ಯನ ಪತ್ತೆನೆ ಇಲ್ಲವಲ್ಲಪ್ಪ ಅಥವಾ ಮತ್ತೆ ಹೋಗಿ ಮಲಗಿಬಿಟ್ಟರೋ ಏನ್  ಕಥೆ ಒಂದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಈ ವಯ್ಯನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳೋದಾದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂಗೋಪಿಯಾದರು ಕಾಡಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಭಿರುಚಿ. ಇವೆರಡರ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಅಂಟಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಂತ ಹೇಳಬಹುದು ನೋಡಿ ಇನ್ನು ಕಾಯುವುದು ಸರಿ ಅಲ್ಲ ಅಂತ, ರೀ.. ಮೋನಿಷ! ಬರ್ತಿರಾ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲಾಂತನಾದ್ರು ಹೇಳ್ರಿ, ಆ ರಾಧೆನು ಕೂಡ ನಿಮ್ಮ ಹಾಗೇ ಕಾದಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಬರುವಿಕೆಗಾಗಿ, ನೀವು ನೋಡಿದ್ರೆ ಆನೆಗಳ ಹಿಂಡಿನಿಂದ ಹೊರ ದಬ್ಬಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂಟಿ ಸಲಗದ ಹಾಗೆ ಬಂದ್ರೆ ಏನ್ ಮಾಡೋದು ಅಂತ ಗೋಗರೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಸರ್... ಈಗೋ, ಬಂದೆ ಎಂದು ದೌಡಾಯಿಸಿ ಓಡುತಿದ್ದ ಮೋನಿಷರನ್ನು ಕಂಡ ಪಕ್ಕದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದವರೆಲ್ಲ ಏನಾಯಿತು ಏನಾಯಿತು ಅಂತ ಹೌಹಾರಿ ಗಾಬರಿಯಿಂದ ಹೊರ ಓಡಿ ಬಂದರು.   ರೀ.. ನಿಧಾನ! ನಿಧಾನ! ನಿಮ್ಮ ಈ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ ಪಕ್ಕದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿರುವವರು ಗಾಬರಿಯಿಂದ ಹೊರ ಓಡಿ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನ ಏನಾದರೂ ಹೇಳಿ ಸಮಾಧಾನ ಪಡಿಸಿ ಬನ್ನಿ ನಂತರ, ನಾವು ಇಲ್ಲಿಂದ ಜಾಗ ಖಾಲಿ ಮಾಡೋಣ ಅಂತ ಹೇಳಿ ಕಳುಹಿಸಿದೆ. ಈಗ ಮೋನಿಷ, ಬರುವುದು ಸ್ವಲ್ಪ ತಡವಾಗಬಹುದು ಅಂತ ಹಾಗೇ ಸುಮ್ಮನೆ ಮನದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ನಿಂತಾಗ, ಒಂದು ಮಾತು ಥಟ್ಟನೆ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂದಂತಾಯಿತು.‌ “ಈ ಸಮಯ ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಸಿಂಗಳೀಕನ ಹಾಗೇ ನೆಗೆಯುತ್ತ ಬಂದ ಮೋನಿಷ, ಸರ್.. ಹೋಗೊಣ ಬನ್ನಿ! ಹೋಗೊಣ ಬನ್ನಿ! ಎಂದು ಕೈ ಎಳೆಯುತ್ತಿರಲು ರೀ.. ಮೋನಿಷ ಈ ಸಮಯ ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತದೆ ಹೌದಲ್ಲವೇ ಎಂದಾಗ, ಹೌದು! ಸರ್ ಈ ಸಮಯ ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.. ಹೋಗಲೆಬೇಕು, ಹಾಗಂತ ಅದೇನು ನಿಮ್ಮ ಥರಹ ಇಲ್ಲೆ ಕೈಕಟ್ಟಿ ನಿಂತುಕೊಂಡಿರುತ್ತೆನ್ರಿ ಸ್ವಾಮಿ! ಸಮಯ ಯಾರ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಯು ಇಲ್ಲ ಅದು ಸಾಗುತ್ತಲೆ ಇರುತ್ತದೆ.  ನೀವೊಂದು, ಆ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದರಲ್ಲ ಅಂದಹಾಗೆ ಆ ದ್ವಾಪರಯುಗದವರು ಈಗ್ಯಾಕೆ ನಿಮಗೆ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂದ್ರು ಈ ಕಾಡಲ್ಲಿ.   ಇಲ್ಲಿ‌ ನಾನೇ ಕೃಷ್ಣ ನೀವೆ ರಾಮ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಜನ ಅಕ್ಕ-ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಮತ್ತಾರು ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಸರ್.  ಹೌದೌದು, ಅದು ಸರಿನೇ ಬಿಡಿ ಕುಳ್ಳಗೆ ದುಂಡು ಮುಖದ ನೀವು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತೆ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಏಣಿಹಾಕಿದ ಮರದಂತಿರುವ ನಾನು ಶ್ರೀರಾಮ ಸರಿಹೋಯ್ತು ಬಿಡಿ, ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಇರಬಾರದಾಗಿತ್ತು ಬೇರೆಲ್ಲೊ ಇರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ನಿಮ್ಮ ಪಾದದ ಪ್ರತಿ ಇದ್ದರೆ ಕೊಡಿ ನೆರಳಚ್ಚು ಮಾಡಿಸಿ ನನ್ನ ಕಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಆಗಾಗ, ಕಾಡಿನ ಮಧ್ಯೆ ಯಾರಾದರು ಸಿಕ್ಕರೆ ಅವರಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದಾಗ, ಹೋಗ್ಲಿ ಬಿಡಿ ಸರ್ ಸುಮ್ಮನೆ ತಮಾಷೆ ಮಾಡಬೇಡಿ ‌ನನಗೆ ಜೋರಾಗಿ ನಗು ಬರುತ್ತಿದೆ ನಕ್ಕು ಬಿಡಲೇನ್ರಿ ಸಾರ್... ಅಯ್ಯಯ್ಯೋ, ನೀವೇನಾದ್ರು ಹಾಗ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಕಥೆ ಮುಗೀತು ಅಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಿ ಇರೋ ಬರೋ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲೆ ಹಾರಿಹೋಗಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಮ್ಮ ನಗುವಿನ ಕಪಾಟಿಗೆ ಬೀಗ ಹಾಕಿ. ಕಟ್ಟ ಕಡೆಯದಾಗಿ ಹೇಳ್ತಿನಿ, ನೀವು ನಡೆಯುವುದು ನಿಧಾನವಾದರು ಪರವಾಗಿಲ್ಲ, ಈ ಯುಕ್ತಿಯನ್ನು ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ನನ್ನ ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸಾಗಿ ಬನ್ನಿ. ನೀವೆನಾದ್ರು, ಇದೇ ಥರಹ ಮಂಗ್ಯಾನಂಗ ಮಾಡಿದ್ರ ಇಲ್ಲೆ ರೂಮಿನಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟು ನಾನೊಬ್ಬನೆ ಸುತ್ತಾಡಲು ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತೆ ಅರ್ಥ ಆಯಿತಾ ಹೇಳಿದ್ದು ಎಂದೆ. ಅದಕ್ಕೆ, ಓಕೆ‌ ಸರ್.... ಶ್ರೀರಾಮನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಎಂದಾದರೂ ಮೀರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ, ನಿಮ್ಮ ಅನತಿಯಂತೆ ಆಗಲಿ ಮಹಾ ಪ್ರಭುವೆ ಎಂದು ಉದ್ಗಾರ ಮೋನಿಷರ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.    ನೋಡಿ, ಈ ಎಲ್ಲ ಸಾಧನಗಳು ನಮಗೆಲ್ಲ ಬಹಳ ಅಮೂಲ್ಯವಾದಂತಹವುಗಳು ಜೊತಗೆ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ಆಗಾಗ, ನಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ, ಸರೀಸೃಪಗಳ, ಚಿಟ್ಟೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವುದು. ಈಗ ಮಂದಹಾಸದಿ ಮೊಗವನ್ನು ಅರಳಿಸುತ್ತ ನಸು ನಕ್ಕು ಹೊರಡೋಣವೆ ಮೋನಿಷ, ಅಂದ ಹಾಗೇ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ನೀರಿನ ಬಾಟಲಿಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದಿರಾ ಬ್ಯಾಗಿನಲ್ಲಿ ಮರೆತಿಲ್ಲ ತಾನೇ ಎಂದಾಗ, ಆ ಯಪ್ಪನಿಗೆ ಬಂತು ನೋಡಿ ಬರಸಿಡಿಲು ಬಡಿದಂತೆ, ಕೋತ ಕೋತ ಕುದಿಯುವ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯು ಒಮ್ಮೆಲೆ ಸ್ಪೋಟಗೊಂಡಂತೆ, ಆಕಾಶ-ಭೂಮಿ ಇನ್ನೇನು ಕ್ಣಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿಯೇ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತೇನೊ ಅನ್ನೊಹಾಗೆ ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಸರ್... ಈ ತುಂತುರು ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಈ ನೀರಿನ ಬಾಟಲಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಏನಾದ್ರು ಇದೆಯೇ , ಬೇಕಾದ್ರೆ ಅಲ್ಲೋ ಇಲ್ಲೋ ಸಿಗುವ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದು ಜೀವಿಸಿ ಬಿಡ್ತಿನಿ ಇಲ್ಲಾಂದ್ರೆ ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಆ ವರುಣನ,   ಸಲುವಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವೆ. ಹೌದಪ್ಪಾ ಹೌದು ಇದು ಕೆಚ್ಚೆದೆ ಅಂದ್ರೆ, ಹೌದು! ಒಂದೆ ಕಾಲ ಮೇಲೆ‌ ನಿಂತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡತಿರಂತಿರಲ್ಲಾ ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಾಲು ನೋಯಲು  ಶುರುವಾದ್ರೆ ಆಗೇನ್ಮಾಡ್ತಿರಾ, ಅಯ್ಯೋ ಸರ್ ಇದು ಕಲಿಯುಗ, ಲಬಕ ಅಂತ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾಲ್ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲತಿನ್ರಿ ಅಷ್ಟೇ ಮತ್ತೆ‌ ಅಂತಹದೇನಿದೆ ಇದರಲ್ಲಿ. ಓಹೋ! ಒಂದು ವೇಳೆ ಎರಡು ಕಾಲು ನೋಯಲು ಶುರುವಾದ್ರೆ ಏನ ಮಾಡ್ತಿರಾ ಇನ್ನೇನು ಮಾಡೋದು, ಕುಳಿತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡ್ತಿನಿ ಅಷ್ಟೇ. ಮಾಡ್ತಿರಾ... ಮಾಡ್ತಿರಾ... ನಿಮ್ಮನ್ನ ಹಿಂಗೆ ಬಿಟ್ರೆ ನನ್ನನಂತು ಬಕ್ರಾನು ಮಾಡ್ತಿರಾ, ಚೂ ಮಂಥರ ಹಾಕಿ ಕಬ್ಜಾನು ಮಾಡ್ತಿರಾ ಅಷ್ಟೇ‌.‌‌‌   ನಡಿರಿ! ನಡಿರಿ! ಈಗ ಹೊರಡೋಣ ನೀವು ಹಿಂಗೆ ಮಾಡ್ತಿದ್ದರೆ ಇವತ್ತು ನಾವು ಇಲ್ಲೆ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತೆ ಅಷ್ಟೇ. ಅಗೋ, ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮರದ ಮೇಲೆ ಏನ್ ಕುಳಿತಿದೆ ಅಂತ ಕಾಣಸ್ತಿದೆಯಾ ಮೋನಿಷ ಎಂದಾಗ ಅಲ್ಲೇನಿದೆ ಸರ್ ಬರಿ ಮರದ ರೆಂಬೆ ಕೊಂಬೆಗಳು ಬಿಟ್ಟರೆ ಮರದ ಎಲೆಗಳು ಕಾಣಸ್ತಿದೆ ಅಷ್ಟೇ, ಮತ್ತೇನು ಕಾಣಸ್ತಿಲ್ಲ. ಹೌದಾ, ಹಂಗಾದ್ರೆ ನಿಮ್ಮ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಿರುವ ದುರ್ಬಿನ ಏನ ಗುಜರಿಗೆ ಹಾಕಲಿಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟಿರೇನು ರೀ… ಕೊರಳಿಗೆ ಹಾಕಿರುವ ಈ ದುರ್ಬಿನನ್ನ, ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗ ಮಾಡಲಿಲ್ಲಾಂದ್ರೆ ಮತ್ತೆ ಯಾವಾಗ ಉಪಯೋಗ ಮಾಡ್ತಿರಾ ಸರಿಯಾಗಿ ನೋಡಿ ಏನಿದೆ ಅಂತ‌ ತಿಳಕೊಳ್ಳಿ. ಸರ್... ನನಗೆ ಏನು ಕಾಣ್ತಿಲ್ಲ.‌ ಯಪ್ಪಾ ರೀ ಮೋನಿಷ, ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲಾದ್ರು ಕೊಡ್ರಿ ನನಗ ಇಲ್ಲೆ ನನ್ನ ತಲೆ ಜಜ್ಜಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಯಾಕೆ ಸರ್... ಏನಾಯ್ತು ಈ ಚಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ತಲೆ ಒಡೆದು ಕೊಂಡ್ರೆ ಏನಾಗುತ್ತೆ ಒಂದು ಹನಿ ರಕ್ತಾನು ಬರೋದಿಲ್ಲ. ನೋಡಿ ಸರ್, ಅಲ್ಲಿ ಮರದ ಹತ್ತಿರ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆ ಇದೆ ಅದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಜೋರಾಗಿ ತಲೆ ಬಡಿದುಕೊಳ್ಳಿ ಆಗ ಏನಾದ್ರು ಆಗಬಹುದು. ಹ್ಹಹ್ಹಹ್ಹ ಎಂದು ನಗುತ್ತ ಸುಮ್ಮನೆ ತಮಾಷೆ ಮಾಡ್ತಿದ್ದೇನೆ ಸರ್, ಹಾಗಂತ ನೀವೆನಾದ್ರು ನಿಜವಾಗಿಯು ಹೋಗಿ ತಲೆ ಒಡೆದುಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟಿರಾ.‌   ರೀ ನಾನೇನು ಅಷ್ಟು ಮುಟ್ಟಾಳನು ಅಲ್ಲ ತಲೆ ಗಟ್ಟಿ ಇದೆ ಅಂತ ಹೋಗಿ ಬಂಡೆಗೆ ಚಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳೊದಕ್ಕೆ, ನನಗು ಅರ್ಥಾ ಆಗುತ್ತೆ. ಅದೋಗ್ಲಿ, ನಿಮಗೆ ನಿಜವಾಗಲೂ ಏನು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲವೆನ್ರಿ ಆ ಟೊಂಗೆಯ ಮೇಲೆ ಏನಿದೆ ಅಂತ. ನಮ್ಮ ಹುಲಿಗೆಪ್ಪನ ಆಣಿ ಮಾಡಿ ಹೇಳ್ತೀನ್ರಿ ನನಗಂತು ಏನು ಕಾಣವಲ್ತ‌ರೀ‌ ಸರ್.  ಏನು ಹುಲಿಗೆಪ್ಪ... ಅದಾವ ಹುಲಿಗೆಪ್ಪ ನಿಮ್ಮ ದೋಸ್ತಗಿಸ್ತ ಏನ್ರಿ ಅವರು.  ರೀ… ಸರ್, ಹಂಗೆಲ್ಲ ಅನಬ್ಯಾಡ್ರಿ ಹುಲಿಗೆಪ್ಪ ಅಂದ್ರೆ ನಮ್ಮ ಮನೆ ಕಾಯೋ ದೇವ್ರು, ‘ಒಳತ’ ಅಥವಾ ‘ಬಿಡ್ತು’ ಅನ್ನಿ ಇಲ್ಲಾಂದ್ರ ನಮ್ಮ ಹುಲಿಗೆಪ್ಪ ನಿಮ್ಮನ್ನ ಸುಮ್ಮಕೆ ಬಿಡಾಕಿಲ್ಲ ನೋಡ್ರಿ.  ಒಮ್ಮೆ, ನಿಮ್ಮ ದೇಹದಾಗ ಹೊಕ್ಕಿ ಬಿಟ್ಟ್ರೆ ನೀವು ಇಲ್ಲೆ ‘ಖೇಲ ಖತಮ್ ನಾಟಕ ಬಂದ’ ಅನ್ನೋವಂಗ ಮೂರ್ಚೆ ಬಂದು ಬಿದ್ದೋಗಿ ಬಿಡ್ತಿರಾ ಅಷ್ಟೇ.   ಥತ ತೇರಿ, ನಾನಿಲ್ಲ ಚಡಪಡಿಸಲಿಕತ್ತಿನಿ ಟೊಂಗೆ ಮೇಲೆ ಏನೋ ಕೂತದ ಅಂತ ನೀವು ನೋಡಿದ್ರ ಹುಲಿಗೆಪ್ಪ, ನಿಮ್ಮನ್ನ ಸುಮ್ಮನೆ ಬಿಡಾಕಿಲ್ಲ ಹಂಗ ಮಾಡ್ತಾನೆ ಹಿಂಗ ಮಾಡ್ತಾನೆ ಅಂತ ಹೆದರಿಸ್ತಿರಪ್ಪಾ ನೀವು.  ಓಹೋ! ಈಗ ಅರ್ಥ ಆಯಿತು ಬಿಡಿ ರೀ.. ಮೋನಿಷ, ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂತೆ ಕಂತೆ ಕಥೆಗಳನ್ನ ಹೇಳಿ ನನ್ನನ್ನ ಪುಸಲಾಯಿಸಿ ಇಲ್ಲಿಂದ ಓಡಿ ಹೋಗೊ ಪ್ಲ್ಯಾನ ಏನಾದ್ರು ಮಾಡಿರೇನ್ರಿ ನೀವು.    ಮೋನಿಷ, ಜಪ್ತಿ ಮಡಿಕೊಳ್ಳಿ ಒಂದಸಲ ನನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಬಂದವರು ಮರಳಿ ಹೋಗೊದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯಾನೆ ಇಲ್ಲ. ಈಗ ನನ್ನ ಜೊತೆ ನೀವು ಸುಮಾರು ದೂರ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದೀರಿ.‌ ಈ ಕಾಡಿನ ತುಂಬೆಲ್ಲ ನೂರಾರು ಜೀವಿಗಳಿವೆ ಗೊತ್ತಾಯಿತಾ, ಬೇಕಾದ್ರೆ ನಿಮಗೆನಾದ್ರು ಮರಳಿ ಹೋಗೊ ಪ್ಲ್ಯಾನ ವಿಚಾರ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಹೋಗಿ, ನಾನಂತು ನಿಮ್ಮ ಕಾಲು ಹಿಡಿದಿಲ್ಲ. ಹೋಗಿ ಹೋಗಿ ಅಂತ ಗೋಗರೆದೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮೋನಿಷ ಮೀನು ತಿಂದ ಬೆಕ್ಕು ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡ ಮುಳ್ಳಿನ ಹಾಗೆ ಒದ್ದಾಡಲು ಶುರು ಮಾಡಿದ್ರು.   ಅಯ್ಯಯ್ಯಪ್ಪಾ! ಅಯ್ಯಯ್ಯಪ್ಪಾ! ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ವಯ್ಯನ ಕಂಡು ಏನಾಯಿತು? ಏನಾಯಿತು? ರೀ, ಹೀಗೆಕೆ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದಿರಿ ಅಂತ ಕೇಳಲು ಆಗ್ಲೆ ಹೇಳಿಲ್ವೆ ಸರ್ ಹುಲಿಗೆಪ್ಪ‌ ಬಂದ ಬಿಟ್ಟ, ಹುಲಿಗೆಪ್ಪ ಬಂದ ಬಿಟ್ಟ. ಎಲ್ಲಿ? ಎಲ್ಲಿ? ಆ ಹುಲಿಗೆಪ್ಪ ಎಂದು ಚಂಗನೆ ಜಿಗಿದು ಆಕಡೆ ಈ ಕಡೆ ಅವಕ್ಕಾಗಿ ನೋಡ್ತಿನಿ, ೩೬೦ ಡಿಗ್ರಿ ಸುತ್ತಲು ಮರಗಳೆ ಎಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಹುಲಿ-ಗಿಲಿ ಬಂದು ಬಿಡ್ತೇನೊ ಅಂತ ಅನ್ನ್ಕೊಂಡೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹುಲಿನು ಇರಲಿಲ್ಲ ಬದುಕಿತು ಜೀವ ಅಂತ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆ ವಯ್ಯ ನನ್ನನ್ನೆ ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ನೋಡುತ್ತ, ಏನು ಪಾರ್ಥ, ಹ್ಹಹ್ಹಹ್ಹ  ಕೆಂಗಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೆಕ್ಕರಿಸಿ ನೋಡಿ ನನ್ನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಾರೆ. ಈಗ ಆ ಶಕ್ತಿ ನಿನ್ನಲಿಲ್ಲ. ಹಾಂ! ಇದೇನ್ರಿ ನಿಮ್ಮ ಮಾತಿಗೆ ನಗಬೇಕೊ, ಅಳಬೇಕೊ, ಒಂದು ಗೊತ್ತಾಗುವಲ್ತಲಪ್ಪ ನಿಜಾವಾಗಿಯು ನಿಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ್ದು ಹುಲಿಗೆಪ್ಪ ಏನ್ರಿ.  ಮತ್ತೆ ಆ ಅರ್ಜುನನ ಡೈಲಾಗ್ ಹೊಡಿತ್ತಿದಿರಲ್ಲ ಹಂಗಾದ್ರೆ, ಆ ಹುಲಿಗೆಪ್ಪ ಎಲ್ಲಾ ಡ್ರಾಮಾ ನಾ, ನಾ ನೋಡಿದ್ರೆ ನಿಜ ಅಂದುಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟೆ ಅಲ್ಲಾ ರೀ ಇದನ್ನ. ಛೇ, ಕಪಟ ನಾಟಕಧಾರಿ ನಿಮ್ಮಂತಹವರನ್ನ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭೂತಗನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದು ಹುಡಿಕಿದರು ಎಲ್ಲೂ ಸಿಗಲ್ಲ. ಅಂಥಹದ್ರಲ್ಲಿ ಏಕಪಾತ್ರಾಭಿನಯ, ಮಾಡೊಕ್ಕೆ ನೀವು ಲಾಯಕ್ಕು ಬಿಡ್ರಿ.    ಕತ್ತರಿಸಿದ ಮರದ ಟೊಂಗೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡ ರೌಕ್ಸಿ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಲಿಜಾರ್ಡ. (Roux’s forest lizard)  | ಚಿತ್ರ - ಬೊಂಡ್ಲಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಗೋವಾ - ಸತೀಶ ಗಣೇಶ ನಾಗಠಾಣ.   ಹಾಳಾಗಿ ಹೋಗ್ಲಿ, ಈಗ ಆ ಮರದ ಮೇಲೆ ಏನಿದೆ ಗೊತ್ತೆ? ಸೂಕ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ ಮರದ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಕತ್ತಿರಿಸಿದ ತುತ್ತ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಓತಿ (Lizard) ಇದೆ. ಕಾಣಸ್ತಾ ಇದೆಯಾ, ಹೌದೌದು! ಸರ್ ಕಾಣಸ್ತಿದೆ ಈ ಓತಿಯನ್ನು “ರೌಕ್ಸಿ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಲಿಜಾರ್ಡ” (ಮೊನಿಲೆಸಾರಸ ರೌಕ್ಸಿ) ಅಂತ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನೋಡಿ, ಎಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ ನೋಡಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದರ ದೇಹವು ಆಲಿವ ಕಂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹಗುರವಾದ ಹೊಟ್ಟೆ, ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವ ಕಪ್ಪು ರೇಖೆಗಳು, ಉದ್ದವಾದ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ನೋಡಿದ್ರಾ, ಹೇಗಿದೆ‌ ಅಂತ ವಿಸ್ಮಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಓತಿಗಳವು. ರೀ.. ಅದನ್ನ ಬಿಟ್ಟು ನೀವ ನೋಡಿದ್ರ, ಬಾಯಿಗಿ ಬಂದದನ್ನ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಚುರಿ ಚಿಕ್ಕಣನ ಥರಹ ಡೈಲಾಗ ಹೊಡದದ್ದೆ ಹೊಡದದ್ದು.    ಈಗ ಒಂದ ಕೆಲ್ಸಾ ಮಾಡೋಣ, ಇದು ನನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲಿಂದ ಒಂದೆರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗಾಗಿ ಇದರ ಫೋಟೋ ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯೋಣ ಅಥವಾ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ವ್ಹಿಡಿಯೋ ಮಾಡಿ ಕೊಳ್ಳೋಣ.  ಓಕೆ ಏನ್ರಿ, ಮೋನಿಷ! ಈ ಮಾತಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಸಮ್ಮತಿ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಹುಂ! ಸರ್.. ಓಕೆ ಎಂದು ತಲೆ ಅಲ್ಲಾಡಿಸುತ್ತ, ನಿಧಾನ ಸರ್ ಎಲ್ಲಿಯಾದ್ರು ಓಡಿಗಿಡಿ ಹೋಗಿ ಬಿಟ್ಟಿತು. ರೀ.. ಅಡ್ಡಡ್ಡ ಬಾಯಿ ಹಾಕಿ ನೀವೆ ಓಡಿಸಿ ಬಿಡ್ತಿರೋ ಏನೋ, ಸಿಕ್ಕಿದ್ದೆ ಒಂದು ಅಂತದ್ರಾಗೆ ಏನ ಅಪಶಕುನ ನುಡಿತಿರೋ‌ ನೀವು. ನಿಮ್ಮ ಬಾಯಿಂದ ಈ ಮಾತು ಬಂದಿದೆ ಅಂದ್ರ ಏನೋ ಗಂಡಾಂತರ ಕಾದಿದೆ ಅಂತ ಆಯಿತು.    ಸರ್! ಸರ್! ಯಾವ ಗಂಡಾಂತರನು ಇಲ್ಲ ಹೆಣ್ಣಾಂತರನು ಇಲ್ಲ. ಸುಮ್ಮನೆ, ನೀವು ವಸಿ ಆ ಓತಿ ಕಡೆ ಫೋಕಸ್ ಮಾಡಿ. ಮೊದ್ಲೆ, ನಾಜೂಕಿನ ಓತಿಗಳಿವು. ಹಂಗ್ಯಾಕ ಅಂತಿರಾ ರೀ.. ಸರ್, ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಬಿಡಿ ನಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನ ಅದರ ಹತ್ತಿರ ತೊಗೊಂಡ ಹೊಗ್ತಿದ್ದಾಗೆ, ಅದು ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸುತ್ತ ನಮ್ಮನೆ ನುಂಗೋ ಹಾಗೇ ಒಂದೆ ಕಡೆ ನೋಡುತ್ತ ಇನ್ನೇನು, ಸ್ವಲ್ಪ ಹತ್ತಿರ ಮೊಬೈಲ್ ಅದರ ಮುಂದೆ ಜಾರಿಸಿದ್ರೆ ಸಾಕು. ಅವುಗಳಿಗೆ, ನಮ್ಮಗಳ ಸ್ಪರ್ಶ ಗೊತ್ತಾಗಿ ಬಿಡ್ತು ಅಂದ್ರೆ ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ ಬಿಳಿ ಚೀಟಿಯಾಗೆ ಆ ಹುಲಿಗೆಪ್ಪನ ಆಣೆಗು ಹೇಳ್ತಿವ್ನಿ ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಾಗ ಸಿಕ್ಕಲ್ಲ ಬಿಡ್ರಿ ಅದು. ಅಷ್ಟೆ, ಕಥೆ ಮುಗೀತು ದಿಕ್ಕಾಪಾಲಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಓಡೋಡಿ ಹೋಗಿ ಬಿಡ್ತವೆ. ಅದೇನೊ, ಅಂತಾರಲ್ಲ ಸರ್ ಇವುಗಳ ಬಾಲಕ್ಕೆ‌ ನಾವೇ ಬೆಂಕಿ ಇಟ್ಟೊರಂಗೆ, ಆ ಲಂಕಾಧಿಪತಿ ರಾವಣಾ ಗೊತ್ತಲ್ಲ ನಿಮಗೆ, ಹೌದೌದು ಮೊನ್ನೆ ತರಕಾರಿ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ರು.   ಹಾಂ! ಏನು ಆ ರಾವಣಾ ಸಿಕ್ಕಿದ್ನಾ ಸರ್ ನಿಮಗೆ, ಏನ ಮಾತು ಅಂತ ಆಡ್ತಿರಾ ಆ ಲಂಕಾಧಿಪತಿ ರಾವಣಾ ಸತ್ತೆ ಎಷ್ಟೋ ಜನ್ಮಗಳಾದವು. ಅಂತದರಲ್ಲಿ, ತಮಾಷೆ ಮಾಡಕ್ಕು ಇತಿ-ಮಿತಿ ಬೇಕು ನನ್ನ ಮಾತಿಗೆ ಬೆಲೆನೆ ಇಲ್ಲ ರೀ ಸರ್‌ ನಿಮಗೆ.‌ ಈಗ, ಮುಂದೆ ಹೇಳಲೋ ಅಥವಾ ಬೇಡವೋ ಎಂದು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಮತ್ತೆ ಮಾತಿಗೆ ಇಳಿದ ಮೋನಿಷ ಆ ರಾವಣಾ, ಹನುಮಂತನ ಬಾಲಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಇಟ್ಟಂಗೆ ದಡಬಡಿಸುತ್ತ ಪರಾಕ್ರಮ ತೋರಿಸುತ್ತ, ಓಡುತ್ತ ಇಡೀ ಲಂಕೆಯನ್ನೆ ಸುಟ್ಟ ಅನ್ನೊಹಾಗೆ ಮರದ ಎಲೆ, ರೆಂಬೆ-ಕೊಂಬೆ, ಪೊಟರೆಗಳ ಒಳ-ಹೊರ, ಆ ಕಡೆ ಈ ಕಡೆ ಸಂದಿ-ಗೊಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಓಡಿ ಬಿಡ್ತಾವೆ ಒಂಥರಾ ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವದ ಜಂತುಗಳು ರೀ ಇವು ಸರ್...       ಅಮಟೆ ಮರ | ಚಿತ್ರ: ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಕಾಮನ್ಸ್ ಮೋನಿಷ, ಅದೇನೋ ಅಂತರಾಲ್ಲ “ಅಮಟೆ ಮರ ಅಪ್ಪನ ಮನೆಗೆ ಹೋದಂತೆ” (Spondias mombin - ಅಮಟೆ ಮರ) ಹಂಗಾಯಿತು ನಿಮ್ಮ ಕಥೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಮ್ಮಕಿರಿ ಮಾರಾಯ್ರೆ, ಮತ್ತೆ ಓತಿಯತ್ತ ನಿಗಾ ಇಡುತ್ತ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಂದಿಂಚ್ಚು ಅಲುಗಾಡದೆ, ನನ್ನ ಕಿಸೆಯಿಂದ ಮೊಬೈಲ್ ಹೊರತೆಗೆದು ಆ ಓತಿಯ ಹತ್ತಿರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮೊಬೈಲ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಓತಿಯ ಬಲ ಭಾಗದ ದೇಹದ, ಕೆಲ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಲಭಾಗದ ಕೆಲ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಮೊಬೈಲನಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದೆ. ಅಬ್ಬಾ! ರೀ ಅಂತು ಇವತ್ತು ನಮಗೆ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಓತಿಯ ಕೆಲ ಫೋಟೋಗಳು ಸಿಕ್ಕಂತಾದವು. ಇದುವೆ, ನಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸೈಟಿಂಗ್,  ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ ರೀ ಎಂದು ಈ ವಯ್ಯನಿಗೆ ಹೇಳಿದೆ.   ನಾವಿಬ್ಬರು, ಈ ಓತಿಯ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಗುಸುಗುಸು-ಪಿಸುಪಿಸು ಸದ್ದು ಜೋರಾಯಿತು. ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಕ್ಯಾಮರಾ ತರುವುದನ್ನೆ ಮರೆತು ಬಿಟ್ಟೆ ಎಂದು ಅಳಲು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಬರೀ ಇದೆ ಆಯ್ತು ಸರ್ ನಿಮ್ಮದು ಆ ಅಂಗುಲಿಮಾಲಾನ ಥರಹ ರೆಡಿ ಆಗಿ ಬಂದಿರೋದು ನೋಡಿದ್ರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಉಪಕರಣಗಳು, ಇರಬಹುದಂತ ನಾ ಅನ್ಕೊಂಡ್ರೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದನ್ನೆ ಮರೆತು ಬಿಟ್ಟು ಬಂದು ಮತ್ತೆ ನನಗೆ ಹೇಳ್ತಿರಾ, ಅದಿಲ್ಲಾ ಇದಿಲ್ಲಾ ಅಂತ.  ಒಂದು ವೇಳೆ ಕ್ಯಾಮರಾ ಇದ್ದಿದ್ರೆ ಲೆನ್ಸ ಜೂಮ ಮಾಡಿ ಮಾಡಿ ತೆಗಿ ಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಫೋಟೋಗಳನ್ನ. ಈಗ ಅತ್ತರೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ ಬಿಡಿ “ಬಸ್ಸು ಹೋದ ಮೇಲೆ ಟಿಕೆಟ್ ತೊಗೊಂಡಂಗೆ ಆಯಿತು” ನಿಮ್ಮ ಕಥೆ ಸರ್.   ಹೌದು, ನೀವು ಹೇಳೊದ್ರಲ್ಲಿ ಏನು ತಪ್ಪಿಲ್ಲ ಬಿಡ್ರಿ ಮೋನಿಷ, ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಆ ಓತಿಯು ದಿಢೀರನೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನ ಬದಲಿಸಿ ಬಲ ಭಾಗದಿಂದ ಎಡ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ನಿಂತಿತು. ಅಬ್ಬಬ್ಬಾ! ಅಚ್ಚರಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತ, ರೀ.. ಇವತ್ತು ನಮ್ಮ ನಸೀಬು ಖುಲಾಯಿಸ್ತು ನೋಡ್ರಿ.  ಬೇಗೆ, ಬೇಗ, ಫೋಟೋ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳೋಣ ಎಂಬ ಆತುರತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅದರ ಹಿಂಬದಿಯ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳ ಮೇಲೆ ಏನೋ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಸಸಿ ಚಿಗುರೊಡೆದದ್ದನ್ನು ಕಂಡೆ. ಇದೇನಿದು, ಫಂಗಸ್ ಥರಹ ಇದೆಯಲ್ಲ , ಮತ್ತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಫಂಗಸ್ ಅಂತು ಅಲ್ಲ. ರೀ ಮೋನಿಷ, ನೋಡಿ! ಅದರ ಹಿಂಬದಿ ಬೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಸಸಿ ಚಿಗುರೊಡೆದದ್ದು ಕಾಣಸ್ತಿದೆಯಾ ನಿಮಗೆ, ಹೌದೌದು ಸರ್ ಇದಂತು ವಿಸ್ಮಯವೆ ಸರಿ. ಇನ್ನೇನು, ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಫೋಟೋ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ ತಡ ಅದಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಅರಿವು ಗೊತ್ತಾಗಿ ಓಡಿಹೋಗಿ ಬಿಡ್ತು.   ಛೇ! ಎಂತ ಕೆಲಸ ಆಗಿ ಬಿಡ್ತು ಸ್ವಲ್ಪದ್ರಲ್ಲೆ ಜಸ್ಟ ಎಸ್ಕೇಪ್ ಆಯಿತಲ್ಲ ಮೋನಿಷ. ಇನ್ನು ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಫೋಟೋ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತಲ್ಲ. ಕೂತೂಹಲದ ವಿಷಯ ರೀ ಏನ್ಮಾಡೋದು ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಒಂದು, ಅದು ಸಹ ಹೀಗಾಯಿತಲ್ಲ ಎಂದು ಗೋಳಿಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಸರ್... ವಿಚಾರ ಮಾಡಬೇಡಿ ಒಂದು ಕೆಲಸ ಮಾಡೋಣ ನಾನು ಹೋಗಿ ಜೋರಾಗಿ ಮರ ಅಲುಗಾಡಿಸುತ್ತೇನೆ ಆಗ ಆ ಓತಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು ಬೀಳಬಹುದು. ಏನಂತಿರಾ, ಹೋಗಿ ಮರವನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸಲೆ ಸರ್... ಏನು ಮರಾನಾ ಅಲುಗಾಡಸ್ತಿರಾ ಮೊದ್ಲೆ ತುಂತುರು ಮಳೆ, ಅಂಥಹದರಲ್ಲಿ, ಅಪ್ಪಿ ತಪ್ಪಿ ಮರದ ಮೇಲಿಂದ ಟೊಂಗೆ ಏನಾದ್ರು ಕತ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು ನೇರವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ತಲೆ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ರೆ ಮುಗೀತು. ದುಂಡಗೆ ಇರುವ ನಿಮ್ಮ ತಲೆ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಒಡದಂಗೆ ಫಟಂತ್ ಒಡೆದು ಎರಡು ಹೋಳಾಗುತ್ತೆ ಅಷ್ಟೇ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಕಥೆ ಹರೋಹರ, ಪಕ್ಕಾ ನೀವಂತು ಶಿವನ ಪಾದಕ್ಕೆ ಸೇರೋದಂತು ಗ್ಯಾರಂಟಿ , ಬಿಳಿ ಚೀಟಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ರೀ, ಸುಮ್ಮನೆ ಈ ಕಡೆ ಬನ್ರಿ ಮರ ಅಲುಗಾಡಸ್ತಾರಂತೆ ಮರ ಅದೇನು ಅಲುಗಾಡಿಸೊದಕ್ಕೆ ಚಿಕ್ಕ ಅಡಿಕೆ ಮರಾನಾ. ನೋಡಿ, ಅದರ ದಿಮ್ಮು ಎಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ ಅಂತ ಸುಮ್ಮಸುಮ್ಮನೆ ಏನೇನೋ ಮಾಡೊದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಏನೇನೂ ಆದ್ರೆ ಕಷ್ಟ ರೀ.     ಕತ್ತರಿಸಿದ ಮರದ ಟೊಂಗೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡ ರೌಕ್ಸಿ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಲಿಜಾರ್ಡ. (Roux’s forest lizard)  | ಚಿತ್ರ - ಬೊಂಡ್ಲಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಗೋವಾ - ಸತೀಶ ಗಣೇಶ ನಾಗಠಾಣ.   ನೋಡಿ, ಮೋನಿಷ ಈ ಜಂತುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನಾವು ಎಂದಿಗೂ ಧಕ್ಕೆ ತರಬಾರದು. ಅವು ಇರುವಲ್ಲಿಯೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡಬೇಕು ಹೊರತು ಮತ್ತಷ್ಟು ತೊಂದರೆ ನಮ್ಮಿಂದ ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಗಬಾರದು, ತಿಳಿತೇನ್ರಿ.  ಸರ್ ಮತ್ತೆ ಆ ಓತಿಯ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆದ ಆ ಚಿಕ್ಕ ಸಸಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇನು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೇಳಿ? ಜರೂರ! ಜರೂರ! ನೋಡಿ, ರೀ.. ಸರ್ ಏನ ನೋಡದು ಅವಾಗಿಂದ ನೋಡ್ತಾನೆ ಇವ್ನಿ ನಿಮ್ಮನ್ನ. ರೀ!.. ಅಲ್ಲಲ್ಲಾ ಹಾಗಲ್ಲಾ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ತಾತ್ಪರ್ಯ ಏನಂದ್ರೆ , ಅದರ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆದಿರುವ ಚಿಕ್ಕದಾದ, ಸಸಿಯನ್ನ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಿಂದ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮೇಲೆಯೂ ಸಹ ಆ ಓತಿಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆದಿರುವ ಹುಲ್ಲು ಒಂದಿಷ್ಟು ಅಲುಗಾಡದೆ ಇದ್ದದ್ದು ವಿಸ್ಮಯವೇ ಸರಿ.   ನಾವು, ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡದ್ದು ನಿಜವಿದ್ದರು ಸಹ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡೋ ದಾದ್ರೆ ಹಲವರ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆನೇ. ಹಾಗಾಗಿ, ಕೆಲ ತಜ್ಞರು ಊಹಾಪೋಹಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕುರುಹುಗಳ ಆಧಾರದ ಮುಖಾಂತರವೇ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.‌ ಅಂದ ಹಾಗೆ, ಅದಕ್ಕೆಲ್ಲ ನಾವು ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಾನದ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಫೋಟೋ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತೆ. ಕೆಲವೊಂದು ತಜ್ಞರ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ದೃಷ್ಟಿಕೋನ, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿದ್ದರು ಸಹ ಒಂದೊಂದು ಅಂಶವನ್ನು ಸಹ ತಾಳೆ ಹಾಕಿ ವಿಚಾರ ಮಾಡ್ತಾರೆ ಹೀಗೆ ಬೆಳೆಯಲು ಕಾರಣ? ಏನಿರಬಹುದು. ಅಥವಾ, ಗಮನಿಸಿದಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮಾಹಿತಿಯು ಕೂಡ ತಪ್ಪಾಗಿರಬಹುದು. ಅಥವಾ, ಅದರ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೋ ಹೂವು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಅಥವಾ, ಅದರ ಚರ್ಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹುಲ್ಲು ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿ ಕೊಂಡಿರಬಹುದೆ? ಅಥವಾ, ಹವಾಮಾನದ ವೈಪರೀತ್ಯದ ಏರುಪೇರಿನಿಂದ ಏನಾದ್ರು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಆಗಿರಬಹುದೇನೆಂದು, ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಬರೆದಿರ ತಕ್ಕಂತಹ  ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮೊದಲು, ಈ ರೀತಿಯ ಯಾವುದಾದರೂ ವಿಷಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆಯಾ ಎಂದು ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ.    ಹೀಗೆ ಈ ಎಲ್ಲಾ ತುಲನಾತ್ಮಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ತಜ್ಞರು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗಮನ ಹರಿಸುವರು. ಹಂಗಾದ್ರೆ ಸರ್.. ‘’ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡ್ರು ಪ್ರಮಾಣಿಸಿ ನೋಡು’’ ಅಂತಾರಲ್ಲ ಇದೆ ಅನ್ರಿ. ನೋಡಿ ಮೋನಿಷ, ನಾವೆಲ್ಲ ನೋಡಿದ್ದು ನಿಜವಿದ್ದರು, ಸಹ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪರಸ್ಪರ‌‌ ಸರಿಯಾಗಿ ಜೋಡಣೆ ಆದ್ರೆ ಮಾತ್ರ ಈ ನಮ್ಮ ಸೈಟಿಂಗಿಗೆ ಬೆಲೆ ಬರೋದು.   ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ನಿಗೂಢತೆ, ವಿಸ್ಮಯಗಳು, ಪ್ರತಿದಿನವು ಹೊರ ಬರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಯಾವಾಗಲು ಸಂಯಮದಿಂದ ವಿಸ್ಮಯಗಳನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬ ನೋಡಿ, ಆನಂದ ಪಡಬೇಕಷ್ಟೆ. ಗೊತ್ತಾಯಿತೇನ್ರಿ ಮೋನಿಷ, ಈಗ ನಾವು ಮುಂದೆ ಸಾಗೋಣವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತ ನಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮಂದಹಾಸದ ಜಯಭೇರಿ ಮೊಳಗಿಸುತ್ತ ಹೊರಟು ನಿಂತೆವು.   ಮುಕ್ತಾಯ...   Fri, 20 Sep 2024 07:11:00 GMT f1397696-738c-4295-afcd-943feb885714:23608 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/23600/An-expedition-of-sharing-amongst-beneficiary-villages#Comments 0 https://india.wcs.org/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/RssComments.aspx?TabID=20196&ModuleID=42259&ArticleID=23600 https://india.wcs.org:443/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/Tracking/Trackback.aspx?ArticleID=23600&PortalID=209&TabID=20196 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/23600/An-expedition-of-sharing-amongst-beneficiary-villages By Imnawapang Jamir As a budding wildlife biologist, I found an opportunity of sharing my enthusiasm with others when I joined WCS-India as a Field Assistant in the ITHCP/IUCN -Phase II Project. This project works with human communities surrounding the Intangki National Park towards nature conservation. Intangki situated in Peren district is the only designated wildlife conservation area as a National Park in my State of Nagaland.  Nkio B Village   My main responsibility in the project was to work along with 20 youth across 6 villages surrounding the National Park.   The work started with many allied activities including story telling contests, expression through drawing and art, exposure visits to other successful conservation sites in Nagaland, leading to a working relationship with the village communities. As we embarked on a journey in conservation with the communities, we learnt more about conservation measures adopted, required, and the challenges they encountered. Clearly there was a need to learn more about the diversity and density of such wildlife in the community forests.  The twenty youth partners were equally interested in participating in camera trap exercises across the 6 project villages. We identified six forested areas amidst these village communities which were set aside by the community for restricted use, akin to the understanding of recognised Community Conserved Areas. The villages and areas of their conserved forests are, Beisumpuikam (31.1 ha), Pellhang (48.6 ha), Nsenlo (18.9 ha), Ikiesingram (178 ha), Nkio B (85.8 ha), and Manglamukh (34 ha) - situated along the fringes of the splendid Intangki National Park. Our objective was to ascertain the current forest wealth and presence of wild species dependent on it. This exercise to explore natural diversity was vital to communicate the importance of conservation and the need for effective measures to be in place for proper and sustainable management of available resources.  The highlight of the interaction with the community was the opportunity it provided me to work with the youth and understand their knowledge and share mine. We worked together to teach them how camera traps work and what we can learn about the status of the forest from the images captured.   The knowledge of the local guides who knew the terrain, and behaviour of animals proved invaluable as we navigated the dense forests and rugged terrain, as they expertly guided us through their landscapes. Their detailed explanations on the topography of their village and the surrounding areas kept me enthralled. In the process of exchanging wilderness experiences, flood gates opened amongst the youth partners who began sharing their own natural history adventures. They added that after joining the conservation project their perception and relationship with wildlife and their natural resources was undergoing a transformation  Training to setup camera traps  We set out as a group to delve into the community-managed forest, armed with camera traps, GPS devices, field dairy and a sense of adventure. Our main goal was to capture images of the diverse fauna and visually assess the forest's condition while taking account of non-timber forest products (NFTPs) found in nearby villages. During our walks through the area, we religiously recorded every detail we came across, to use the collected information for the benefit of community awareness. In addition, we gathered plant samples to process and store using a herbarium press, to document the diversity of flora. This is a rich aspect of nature, especially regarding ethnobotany in use for centuries, but mostly by the older generation. This knowledge is fading, and there is an increasing need for the younger generation to learn and access such traditional knowledge.  This approach helped us and the youth to recognise our objective to foster an understanding of ecosystem services and what is required of humans to promote a balanced and sustainable coexistence with nature.    The youth partners setting up camera trap  We began planning for the Phase 1 pilot survey of camera trapping in November 2023. Then, on January 8, 2024, we began the exercise in Nsenlo village. Over the next few months, we continued our expedition, moving from one village to the next, until we completed the Phase 1 of camera trap exercise by retrieving the last camera on May 30, 2024, from Nkio B village. Our team positioned 59 cameras, placing them near water holes, salt licks, and animal trails, totaling 1475 trap days. This would not have been possible without the participation of the youth partners, local guides, who had been trained in camera trap operations, handling GPS instruments, and their enthusiasm.         As we ventured through the forest, it was moving to watch the enthusiasm and commitment of our youth partners as they ardently sought to uncover and absorb knowledge. They did not disguise their intrigue and curiosity as they figured out the mechanism of the camera traps. I taught the youth partners to set up camera traps, use GPS devices, and identify various plant and animal species. They were thrilled to learn about the forest, its different life forms and ecosystem services provided to the landscape. They also learnt about our inter-connectedness of and dependency on nature for a balanced ecosystem. These experiences not only added to their knowledge, but the experience coupled with information planted a much-desired sense of pride and ownership over their local resources.  In Nkio B, we decided to spend a night in the forest. This became necessary due to the mountainous terrain, making it difficult to trek the entire village-conserved area and return in a day. This opportunity was one the local youth had not previously experienced, to witness forest life after dark. Thus, we set out to the designated conserved area for the exercise carrying our ration and camping equipment. We soaked in the dark of the night but the interactions with the youth partners from Nkio B threw up sparks of light. The young men were enthralled by the sounds of the forest, and instead of sleeping we spent hours discussing the importance of conservation and the consequences in the future if we fail to protect what remains.  Campsite during the camera trap exercise  The youth partners from Nkio B village shared their experiences with the rest of the youth partners of the other five beneficiary villages. And not surprisingly this “night out” will firmly feature in Phase II of the camera trap exercise.  During our trek through the forest, we experienced the reality of forests in our part of the world. We trekked through forests with scant canopy cover and equally poor sightings of the presence of wildlife. The silence of the forest was deafening, and it sparked discussions on the urgent need for habitat restoration and the potential consequences of inaction for the near future The dilapidated state of fragmented empty forests led the youth to understand the importance of community-led conservation initiatives and the role youth could play in promoting sustainable coexistence with nature. I saw this as an opportunity to share the ground reality of Intangki National Park, that is also suffering from the challenges of anthropogenic pressure which I experienced during the tiger prey-species study in October 2022-April 2023.    Our field guides also shared their experiences and insights on the challenges of controlling hunting pressure. We engaged in open discussions about sustainable alternatives and the importance of protecting wildlife. Along our quest on foot in the forest, we encountered and destroyed hunting traps set by hunters for catching faunal species along the transect survey line. These encounters reminded us to continue our journey with alertness, as we never know when we could encounter the next trap, hidden beneath the underbrush or cleverly concealed in bushes. The anticipation of encountering such traps and the satisfaction of dismantling these snares and traps only heightened our senses, urging us to proceed with caution and vigilance, ever mindful of the delicate balance between necessity and nature.    Two types of snares and traps found in use by the communities in these forests  Despite the challenges, we successfully accomplished Phase 1 of camera trapping in 396.4 hectares of area (a combined reserved-area total of six villages). The camera could record only 14 mammals and a few bird species at a meagre abundance ratio from those 1475 trap days. This camera trap record is a stark reminder that it is time to act now or never. These results show the importance of community-led conservation initiatives for any effort in restoring wildlife in the highly fragmented and depleted ecosystem.  Yellow-throated marten (©WCS-India)  These results and information have been shared with the community at the 2nd Inter-Village meeting, on June 29 in Pellhang where all village leaders, women leaders and youth partners were present.   Red serow (©WCS-India)    Large Indian civet (©WCS-India)  Our expedition had its challenges. We faced difficulties navigating and crawling through some very dense forest areas by making trails where there were none, climbing steep hills with the help of tree climbers and runners, sliding down slippery slopes downhill after rain, and taking careful steps as we could encounter old traps set up for bushmeat. However, the sense of accomplishment as we retrieved each camera trap was immense. Our trip serves as a poignant reminder of the critical need for conservation efforts to preserve the natural wonders of our planet. Every creature plays a vital role in the intricate dance of life, and it is our responsibility to ensure their survival for future generations.  Through this experience, we all embarked on a journey where conservation is a collective effort requiring the involvement of local communities, researchers, managers, and policymakers. I witnessed the transformation in our youth partners' attitudes towards nature from one of exploitation to one of appreciation and respect.   As we concluded our camera trapping exercise, we reflected on the journey's impact. Our expedition was a testament to the power of collaboration, education, and community-driven conservation. We had not only gathered valuable data but had also begun a conversation about empowering local communities to become guardians of their natural heritage. Let us all become stewards of this beautiful planet, let us commit to conserving and maintaining the wilderness that sustains us, for its loss would be a tragedy beyond measure.    Thu, 29 Aug 2024 04:22:00 GMT f1397696-738c-4295-afcd-943feb885714:23600 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/22106/Conservation-in-the-Land-of-Hunters#Comments 0 https://india.wcs.org/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/RssComments.aspx?TabID=20196&ModuleID=42259&ArticleID=22106 https://india.wcs.org:443/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/Tracking/Trackback.aspx?ArticleID=22106&PortalID=209&TabID=20196 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/22106/Conservation-in-the-Land-of-Hunters By Robin Eastment Nagaland is a region as rural as can be. Such regions, most often than not, have two things in common. They are “underdeveloped” and “highly biodiverse”. In the case of Nagaland, on one hand it is the 10th poorest state in India, with 25% of its population classified as “multi-dimensionally poor” as per the Niti Aayog. On the other hand, it is part of two Biodiversity Hotspot Regions, The Eastern Himalayas and The Indo-Myanmar. 73.90% of its lands are under forest cover. Increasingly, such biodiverse-rich regions are rapidly losing their natural heritage. Declining wildlife and fragmented forests have been the outcome of extensive human activity, that in many cases are deemed necessary for regions such as Nagaland to keep pace with a rapidly developing India. Nsenlo Village, Peren District-Nagaland  The Nagaland landscape is critical in that it connects the forests of Northeastern India to those in Myanmar.  Through these ‘corridors’ pass Elephants and the occasional Tiger. As Tiger populations increase in the neighboring Parks of Assam, such as the Kaziranga and Orang, these landscapes may eventually host Tiger populations of the future. However, the availability and abundance of prey populations, and habitats to support them, are visible roadblocks to this fantastic vision.   The Hunter -Warrior People  The Nagas, an Indo-Asiatic people, form more than 20 tribes, as well as numerous subtribes, each assigned a specific geographic distribution. Although customs might differ from one tribe to another, a common Naga trait is that they are a proud ethnic community and prolific hunters. The preference for bush meat also aids and abets the culture of hunting. Despite a decline in its traditional methods, hunting remains a contemporary practice.  The Konyaks, the largest Naga tribe, epitomise the Hunter-Warrior Spirit. What sets them apart from the rest of the tribes is their fierce headhunting history. They practiced this up until the 1960’s, but gradually gave it up as the Indian Government banned this practice. The unique conservation potential of Nagaland Nagaland is the only state in India where Article 371-A of the Indian Constitution applies. Article 371-A bestows special powers and privileges on the Naga people and their customs. No act of Parliament can be used to govern Nagaland when it comes to the subject of customary laws. This grants a large degree of autonomy to its tribal communities and institutions to function on traditional laws & customs. 88% of land in Nagaland is community/private owned and overseen by village councils, district councils and other traditional institutions.  Traditional laws and customs govern these lands.  There are records of Community Conservation Areas (CCAs) being declared in Nagaland in the early 1800s. Community Conserved Areas are community owned forest lands voluntarily conserved by local communities. It has been documented that one-third of Nagaland’s villages have constituted CCAs, covering more than 1,700 km2, and as many as 82% of 407 CCAs enforce various regulations for conservation, with varying degrees of effectiveness. Intanki National Park  The singular National Park in Nagaland, Intanki is at the centre of the conservation challenge in Nagaland. As populations and aspirations around its fringes rise, its habitat viability sinks. To counter this challenge, a team from WCS-India is mobilizing communities around the Landscape. The project’s long-term approach is to establish an incentive-based model to encourage local communities to partner effectively with conservation projects. Through investments in community and livelihood assets, the project aims to position “conservation action” as opportunities for local communities to reap tangible benefits in lieu of their collaboration.  The conservation goal of the project is to support Village Councils to revive and strengthen traditional conservation measures. These could include designating or re-designating CCA’s, formalizing regulations and organizing the enforcement of regulations. This would then lead to formations of “collectives”, where a number of villages get together to conserve large tracts of contiguous co-owned forest lands. Regulations and enforcement of regulations are matters that, in ideal scenarios, would evolve organically. Therefore, the objective of the project is to enable community ownership. Hence, 22 talented individuals from within the community have been employed and assigned key planning and implementation roles in the ongoing Project. The Project is a part of the Integrated Tiger Habitat Conservation Program (ITHCP-Phase II)*   Paperwork! Youth Partners in Pellhang Village noting down details for the Project’s Livelihood Program  There are examples of such conservation collectives spread across Nagaland. The Pauna Range Conservation Committee is a consortium of 24 villages formed to safeguard the integrity of a 30 km2 forest landscape. Similarly, the Nanga Greener Zone Committee was jointly established by 14 villages to protect the Nanga River and its peripheral forests from degradation.  A view of the Mount Pauna Forest.   Community members from the Intanki Landscape have visited and interacted with both communities mentioned above to understand the challenges and opportunities of the collective community. If there is support for these communities to undertake similar initiatives, there is hope that Nagaland and Intanki will continue to be viable habitats for a host of wildlife. *The Integrated Tiger Habitat Conservation Programme (ITHCP) is an initiative implemented by the International Union for Conservation of Nature (IUCN) and funded by German Cooperation via KfW Development Bank, which contributes to the global effort to double tiger numbers in the wild by 2022 by supporting landscape level conservation work benefiting species, communities and habitats. Coordinated actions, enhancing conservation skills, developing new livelihoods and improving governance and infrastructure are delivering results in terms of better protected tigers across these landscapes. About the author: Robin Eastment is a Programme Manager at WCS-India. He has been associated with the Conservation Industry for 17 years now and has had the privilege of working with Bodo, Santhal, Adivasi, Nepali, Assamese, and currently Naga communities on matters related to conservation and community benefits thereof.     Fri, 08 Mar 2024 09:57:00 GMT f1397696-738c-4295-afcd-943feb885714:22106 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/22074/Traditional-Knowledge-of-Coastal-Communities-in-Maharashtra#Comments 0 https://india.wcs.org/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/RssComments.aspx?TabID=20196&ModuleID=42259&ArticleID=22074 https://india.wcs.org:443/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/Tracking/Trackback.aspx?ArticleID=22074&PortalID=209&TabID=20196 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/22074/Traditional-Knowledge-of-Coastal-Communities-in-Maharashtra By Shubham Mandavgane Introduction  In August 2022, an indigenous tribe from the Amazon rainforest went extinct. The man, whose nickname came from the holes he regularly dug in the ground, was the last living member of an uncontacted Indigenous tribe, the rest of whom were killed by ranchers. His death marks the tragic extinction of people along with their language, culture, beliefs, survival techniques, and much more. One more thing that went extinct, which is perhaps the most important, is the rich and vast knowledge of that tribe. Knowledge about their forest, ecosystems, and survival, or Traditional Knowledge or Traditional Ecological Knowledge (TEK), was an emblem of their hundred or perhaps thousand-year-old history.  TEK held by communities is of profound significance in numerous ways. Firstly, it embodies the wisdom and accumulated understanding of indigenous and local communities about their environment, often spanning generations. This holistic knowledge encompasses the biological aspects of ecosystems and the cultural, spiritual, and social dimensions intertwined with them. TEK is a valuable repository of sustainable practices, helping communities adapt and thrive in their surroundings while conserving biodiversity. This also includes taboos and totems, customs and rituals, rules and regulations, metaphors and proverbs, traditional protected areas (social institutions), local knowledge of plants, animals and landscapes, and resource management systems.  Local communities and their role in conservation  Local communities heavily depend on natural resources for their lives and livelihoods. These communities establish and adhere to traditional laws and regulations to prevent environmental harm. For instance, restrictions may be imposed on harvesting certain animals or plants during their breeding season, and there may be stringent guidelines on using only mature plants for medicinal purposes, excluding younger ones. From the above examples, it is clear that local communities profoundly understand their surrounding ecosystems, encompassing flora, fauna, and natural resources. This knowledge, transmitted orally through traditions and practices, encompasses effective resource management, biodiversity conservation, and adaptation to environmental changes. Thus, involving local communities in conservation ensures active participation and stewardship from those who have coexisted with their environment for generations. This collaborative approach recognises that successful conservation necessitates a combination of scientific understanding and wisdom derived from traditional ecological knowledge.  Usually, TEK is considered to be knowledge belonging to the tribes living in a forest. However, local communities living in the coastal area of Maharashtra have an equally rich heritage and knowledge, which is not only about marine life but also about rich forests around the area they inhabit or use for their sustenance.  Coastal Maharashtra and Communities  The western coast of India is a picturesque stretch of pristine beaches, lush greenery, and a treasure trove of traditional knowledge passed down through generations. The coastal region of Maharashtra, also known as the Konkan region, is a coastal strip of land on the western coast of India, stretching from the state of Maharashtra to the southern part of the state of Karnataka. This region is characterised by its scenic beauty, rich cultural heritage, and historical significance. It encompasses the coastal areas along the Arabian Sea, between the Western Ghats and the Arabian Sea. The major portion of the Konkan region is in the state of Maharashtra, extending from Mumbai to the state's southern border. It also includes smaller portions in the northern part of Goa and the southern part of Karnataka. Kokan region boasts a rich tapestry of coastal communities that have cultivated an intimate relationship with their natural surroundings. Maharashtra has various fishing communities, among which the Koli community is predominant and considered fishermen.  Illustration of Rapan fishing  Konkan region in Maharashtra, the traditional fishing practice known as Rapan, is a classic example of how traditional knowledge is used in daily activities. The term applies to this fishing method and the net itself. It is a laborious affair requiring the engagement of about 20-25 people at a time. The boats used for this type of fishing are made from Undal, Moy and Mango trees. Undal wood has a unique characteristic; the wood has natural plasticity, and on heating, it can be bent to make a boat. This boat is used without any engine. Rather, 20-25 people (Rapankar) use wooden slabs to push the boat into the water, and natural cashew oil is used to reduce the friction between the boat and the slabs. A large-sized net is then cast near the seashore manually and pulled back to the shore again manually with the help of wooden poles.     Images showing Matoli  Ganpati festival is the most beloved festival in Maharashtra. Matoli is an ethnobotanical representation of the seasonal biodiversity, which transmits the traditional knowledge of local flora. Matoli is used as decoration in the Ganpati festival in Konkan and Goa; it is a wooden frame that forms a canopy above the idol of Ganpati. More than 400 rare medicinal plants and fruits like Kaundal, Kangla, Ain fruit, Nagla, Harna, and Sharwada (scientific names to be added), to name a few, are used in the decoration which represents rich cultural and traditional knowledge of the Konkan region.  Promoting participatory conservation in coastal Maharashtra   TEK of coastal communities may be crucial for scientific research, offering insights and methods that complement and expand the understanding of ecosystems. Moreover, it is pivotal in fostering cultural identity and pride, connecting communities to their heritage and traditions. An excellent example is the sea turtle conservation efforts on the Maharashtra coast. In the early stages of these activities, knowledge and techniques for finding the exact spot of the nest were acquired with the help of local people in the area. These locals were originally hunters who consumed and sold sea turtle eggs. Conservationists used this knowledge, which was developed over the years, to empower conservation activities. Over a period of time, these hunters became involved in conservation activities through awareness.  Traditional knowledge is also implemented in ex-situ conservation and livelihood activities. Providing alternate livelihood is useful for both communities and ecosystems in the area. Clams are a traditional staple food for the local population for their nutritional value and exceptionally high protein content. A large section of fishermen depend on the sale of Tisare. Harvesting of tisare is done by hand, feet, hand-operated scoop nets, or with the aid of a digging stick from the beds during low tide by local people. The local women would work long hours during low tide to collect them by hand. They have excellent knowledge of the availability of bivalve species and their habitats, their harvesting season, collection methods, equipment used, and their preservation. All of these are used in bivalve fisheries.  Traditional knowledge of fishers engaged in bivalve fishery is a thriving knowledge system in Konkan, which is being used in contemporary resource management. Today, there is a growing appreciation of the value of traditional knowledge. This knowledge is valuable not only to those who depend on it daily but also to conservationists, modern industry and agriculture. The integration of traditional knowledge into conservation strategies not only enhances the effectiveness of initiatives but also ensures cultural relevance. This inclusive approach promotes a holistic perspective that acknowledges the interconnectedness of ecosystems and recognises the intrinsic value of preserving both biodiversity and the cultural heritage of communities. To conclude, recognising the value of TEK is not only a matter of respecting the rights of local communities but also of enhancing global efforts in conservation, ecological restoration, and sustainable resource management.     Wed, 28 Feb 2024 06:27:00 GMT f1397696-738c-4295-afcd-943feb885714:22074 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/21926#Comments 0 https://india.wcs.org/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/RssComments.aspx?TabID=20196&ModuleID=42259&ArticleID=21926 https://india.wcs.org:443/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/Tracking/Trackback.aspx?ArticleID=21926&PortalID=209&TabID=20196 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/21926 ಲೇಖನ: ಆರ್. ರಘುರಾಮ್ ನವೆಂಬರ್ ಮಾಹೆಯ ಮಧ್ಯೆಭಾಗದ ಒಂದು ದಿನ ಬಂಡೀಪುರದಿಂದ ಎಲಚೆಟ್ಟಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ನನಗೆ ಯೋಚನೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ಒಂದು ಮುದ್ದಾದ ಆನೆಮರಿ ಮತ್ತು ಅದರ ತಾಯಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲಚೆಟ್ಟಿ ಗ್ರಾಮ ರಸ್ತೆಯ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಈ ದೈತ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಂದೇಕೋ ಕಾಣಲೇ ಇಲ್ಲ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೇ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದವು. ಆಗ ಆನೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ನನ್ನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದು ಮುತ್ತುಗದ ಹೂವುಗಳು.  ಹಳದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕೆಂಪು ವರ್ಣದ ಹೂವುಗಳು ರಸ್ತೆಯ ಅಕ್ಕ-ಪಕ್ಕದ ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜನವರಿ-ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಬಿಡುವ ಈ ಮರಗಳು ಅವಧಿಗೆ ಮುನ್ನವೇ ನವೆಂಬರನಲ್ಲೇ ಹೂಬಿಟ್ಟಿದ್ದವು. ಇದರ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ತವಕಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಾನು ಬಂಡೀಪುರ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಸಿಗುವ ವಿಂಡ್ ಫ್ಲವರ್ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಬಳಿ ಇರುವ ಕುಮಾರನ ಟೀ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಯೋಚಿಸತೊಡಗಿದೆ. ಈ ವರ್ಷದ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಕೊರತೆ, ಅಕ್ಟೋಬರನಲ್ಲಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಧಿಕ ಹಿಂಗಾರು ಮಳೆ ಅಥವಾ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇರಬಹುದೆಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಹಿರಿಯರಾದ ಮತ್ತು ಮಂಗಲ ಗ್ರಾಮದವರಾದ ಶ್ರೀ ಮಹದೇವಪ್ಪನವರ ಆಗಮನವಾಯಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ರೂಢಿಯಂತೆ ಲೋಕಾಭಿರಾಮ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮುತ್ತುಗ ಅವಧಿಗೆ ಮುನ್ನವೇ ಹೂವು ಬಿಡಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿದೆ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಕೊಟ್ಟಂತಹ ಅವರ ಉತ್ತರ ಆಶ್ಚರ್ಯ ತಂದಿತು. ಅದೇನೆಂದರೆ “ ಬಿಸಿಲ ಕರೆಯುತ್ತಿದೆ ಮುತ್ತುಗ”. ಈ ಒಗಟಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಕೋರಿದ ನಂತರ ಅವರು, “ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ ಮುತ್ತುಗದ ಮರಗಳು ಅಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹೂವು ಬಿಟ್ಟರೆ ಮುಂಬರುವ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಿರು ಬಿಸಿಲು ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾತು ಸತ್ಯ ಸಾರ್, ಹಿಂದೆಯೂ ಒಂದೆರಡು ಬಾರಿ ಹೀಗಾದದ್ದನ್ನು ನಾವು ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ, ಈ ಬಾರಿಯೂ ಖಂಡಿತ ಅಧಿಕ ಬಿಸಿಲಿನ ತಾಪ ಇರುತ್ತದೆ ನೋಡುತ್ತಿರಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ಈ ರೀತಿಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜ ಎನಿಸುತ್ತವೆ. ಕಪ್ಪೆಗಳ ಕೂಗು ಮಳೆ ಕರೆಯುತ್ತದೆ, ಗೂಬೆಗಳ ಕೂಗು ಸಾವಿನ ಸೂಚನೆ ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ನಂಬಿಕೆಗಳು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ “ ಬಿಸಿಲ ಕರೆಯುತ್ತಿದೆ ಮುತ್ತುಗ” ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಚಾರ ತಿಳಿದು ನಂಬಿಕೆಗಳು ನಿಜವಾಗುತ್ತವೆಯೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದೆ.   Fri, 19 Jan 2024 10:00:00 GMT f1397696-738c-4295-afcd-943feb885714:21926 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/21886#Comments 0 https://india.wcs.org/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/RssComments.aspx?TabID=20196&ModuleID=42259&ArticleID=21886 https://india.wcs.org:443/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/Tracking/Trackback.aspx?ArticleID=21886&PortalID=209&TabID=20196 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/21886 ಲೇಖನ: ಆರ್. ರಘುರಾಮ್ ಜನವರಿ ಮಾಹೆಯ ಒಂದು ಮುಂಜಾನೆ ನಾನು ಮತ್ತು  ನನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಶ್ರೀ ಸೆಂದಿಲ್ ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಚಾಮರಾಜನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡಕೆರೆಯನ್ನು. ದೊಡ್ಡಕೆರೆ ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಪ್ರದೇಶ. ಈ ಹಿಂದೆ ಈ ಕೆರೆ ದೊಡ್ಡಮೋಳೆ, ಚಿಕ್ಕಮೋಳೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಜೀವ ತುಂಬುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವನಾಡಿ. ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪಕ್ಕದ ಗ್ರಾಮಗಳ ಆಟದ ಮೈದಾನವಾಗಿದ್ದ ಇಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಉತ್ತಮ ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಅಧಿಕವಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. ಸುಮಾರು ವರ್ಷಗಳ ಮಳೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಾಲಿ ಮರಗಳು ಸಣ್ಣ ಕಾಡನ್ನೇ ಸೃಷ್ಠಿಸಿದ್ದವು. ಹಾಗಾಗಿ ಚಾಮರಾಜನಗರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಲಯದ ಕರಿವರದರಾಜಸ್ವಾಮಿ ಬೆಟ್ಟದ ಕಾಡಿನಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ಸುಮಾರು ೧೫ ಜಿಂಕೆಗಳ ಗುಂಪೊಂದು ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದವು. ದೊಡ್ಡಕೆರೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಸಿಗುವುದು ಶ್ರೀ ಸಿರಿಗಳ್ಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲೇ ಸಾಗುವ ಕೆರೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ನಮಗೆ ಮೊದಲು ಕೇಳಿಸಿದ್ದು ಗಿಳಿಗಳ (Rose-ringed parakeet) ಕೀಕ್. . . ಕೀಕ್ ರಾಗ. ಸುಮಾರು ೧೫ ರಿಂದ ೨೦ ಗಿಳಿಗಳು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ದೊಡ್ಡ ಆಲದ ಮರದ ಹಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದವು. ಮುಂದುವರೆದು  ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಕೆರೆಯ ಏರಿಯ ಮೇಲೆ ಏರಿದ ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸಿದ್ದು ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ನೀರುಕಾಗೆ (Little cormorant) ಮತ್ತು ಹಾವಕ್ಕಿ (Darter). ನಮ್ಮನ್ನು ಕಂಡೊಡನೆ ನೀರುಕಾಗೆ ತನ್ನ ಕರ್ಕಶ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತಾ ಹಾರಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ಹಾವಕ್ಕಿ ನಮ್ಮನ್ನು ನೆಪಮಾತ್ರಕ್ಕಾದರೂ ನೋಡದೆ ತನ್ನ ಸೂರ್ಯ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಾಲಿ ಗಿಡಗಳ ಮೇಲೆ  ಕುಳಿತಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಗರುಡಗಳು(Brahminy kite) ತಮ್ಮ ಕ್ಕ್ಯಾ. . ಕ್ಕ್ಯಾ. . ಕ್ಕ್ಯಾ.. ಧ್ವನಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಬಿಳಿ ಮಿಂಚುಳ್ಳಿ(Lesser pied kingfisher) ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಮಿಂಚುಳ್ಳಿ (Small blue kingfisher) ಗಳೆರಡು ತಮ್ಮ ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಸುಮಾರು ಮೂರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುವ ಕೆರೆಯ ಏರಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ನಮಗೆ ನಾಲ್ಕು ಕರಿಕೆಂಬರಲು (Oriental white ibis) ಮತ್ತು ಮೂರು ಬಿಳಿ ಕೆಂಬರಲುಗಳು (White necked stork) ಯಾವ ಆತಂಕವೂ ಇಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ದೃಶ್ಯ ಕಾಣಿಸಿತು. ಇದರ ಕೂಗಳತೆಯ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಗೋದ್ಬಾದ (White necked Stork) ಮತ್ತು ೧೨ ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು (Painted stork) ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ ಕುಳಿತಿದ್ದವು. ಮುಂದುವರೆದ ನಮಗೆ ಕೆರೆಯ ನಡುಗಡ್ಡೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು, ಗೋವಕ್ಕಿಗಳು (Cattle Egret), ವರಟೆ (Spot billed duck) ಗಳು ಬಿಸಿಲ ಜಳಕ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೀಗೆ ಕೊಳದ ಬಕ (Indian pond heron), ಗುಳುಮುಳುಕ (Little grebe), ಸಿಳ್ಳೇಬಾತು (Lesser whistling duck), ನಾಮದ ಕೋಳಿ (Common coot), ಚೋರೆಹಕ್ಕಿ (Spotted dove), ಕೆಂಬೂತ (Lesser coucal), ಚಂದ್ರಮುಕುಟ (Common hoopoe), ಗೊರವಂಕ (Common myna), ಕೆಂಪುಬಾಲದ ಪಿಕಳಾರ(Red vented bulbul), ಚಿಟ್ಟು ಮಡಿವಾಳ (Indian robin) ಹೀಗೆ ೩೪ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದೆವು.  ಚಾಮರಾಜನಗರದ ಜನವಸತಿ ಪ್ರದೇಶದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಈ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಪಂಚ ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ತಾಣ (ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹವಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ). ಈ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ  ಮಾಡುವವರು ತೀರಾ ವಿರಳ ಹಾಗಾಗಿ ಯಾರ ಅಡ್ಡಿ ಆತಂಕಗಳಿಲ್ಲದೆ ಪಕ್ಷಿಗಳ ವಾಸಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ತಾಣ ಎನ್ನಬಹುದು. ಸ್ಥಳೀಯರ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಪುರಾತನವಾದ ಹಾಗೂ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಈ ಕೆರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಳೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬರಡಾಗಿ ಜಾಲಿಯ ಕಾಡಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವು ಕೆರೆಗಳಿಗೆ ನದಿ ಮೂಲದಿಂದ ನೀರು ತುಂಬಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆರೆಗೂ ನೀರು ಹರಿಸಿದರೆ ಈ ಕೆರೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ವೈಭವ ಮರಳುವುದು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಕೆರೆಯ ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಪಂಚವೇ ಸೃಷ್ಠಿಯಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂತಹ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ, ನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೂಕ್ತ.     Thu, 04 Jan 2024 09:35:00 GMT f1397696-738c-4295-afcd-943feb885714:21886 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/21051/Marine-Fishing-and-Bycatch#Comments 0 https://india.wcs.org/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/RssComments.aspx?TabID=20196&ModuleID=42259&ArticleID=21051 https://india.wcs.org:443/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/Tracking/Trackback.aspx?ArticleID=21051&PortalID=209&TabID=20196 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/21051/Marine-Fishing-and-Bycatch By Pradip Namdev Chogle and Harshada Sable Fish is a rich source of vitamins, minerals, fatty acids, and high-quality proteins. Around one billion people, or about 20% of the world's population, eat fish as their main source of animal protein. Because of this huge demand for fish, about 41 million people in 144 countries are employed in marine fisheries full-time or part-time, while 123 million others depend on it indirectly. Employment opportunities in marine fisheries across the world are abundant. Compared to developed countries, developing countries, mainly Asian countries, have far more of them and offer over 86% of the total employment in marine fisheries worldwide. Almost 70% of the world's small and large-engine fishing boats are located in Asian countries. The day’s catch at a local fish market. Credit: Opensource/Canva Be it in terms of food or fishing, by now, you must have realized how gigantic this trade is. Along with so many positive sides, there is also one aspect of fishing that is causing concern among the scientific community. It is called Fishing Bycatch or simply bycatch. The species that are actually of no use to fishermen but are caught in the fishing nets are called bycatch. These include seabirds (shearwater, booby etc.), sea mammals (dolphins, whales), sea turtles (green sea turtles, olive-ridley, etc.), invertebrates (marine corals, sea snails, etc.), and other fish. Around 8-40% of the marine life landing on coasts and harbours for sale across the world has been recorded as bycatch. Long lifespan, delayed reproduction, a limited number of offspring, and greater risk from natural hazards mean large marine species like sea turtles and dolphins suffer a far greater loss due to bycatch. All these species play a vital role in maintaining a healthy oceanic environment and fish production. Sea turtles, such as the olive ridley, help maintain a healthy habitat by eating more than 30 problematic sea species. At the same time, the green sea turtle, during a certain period of its initial phase of life, is largely dependent on sea grasses and then subsists on faunal components, mainly jellyfish and other plankton. This makes the marine habitats more fertile and keeps the number of organisms in the marine habitat under control. Blue whales and other marine mammals make long annual migrations that help distribute nutrients far and wide in marine habitats. It is reported that over 85,000 sea turtles were entangled in fishing nets across the world from 1990 to 2008.  The Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) has classified the different types of fishing and fishing nets used around the world into international standard fishing gear. Out of these, about 18 types of fishing nets have been recognized as mainly responsible for bycatch. Fishing with trawl, gillnet, trap net, long-line, purse-seine, and its subtypes are responsible for bycatch globally. Another interesting but serious aspect of this is what quantity (Fish Catch) of fish was caught with how much effort (fishing effort) is usually recorded where a large number of mechanized boats are engaged in commercial fishing. However, in most developing countries, fishing is done more or less for subsistence using moderate mechanization. Large-scale commercialization is not involved here. It is called traditional or artisanal/small-scale fishing. The proportion of bycatch in this type of traditional fishing is often not recorded properly. Accidental bycatch on a fishing boat. Credit: Opensource/Canva The amount of bycatch around the world varies more or less based on the specific geographical location, fishing season, and method. In the case of India, it is estimated that 56.3% of the total marine capture is bycatch. Bycatch rates are significantly higher in India, where fishing is done mainly by trawling and with shrimp as the target species. There is plenty of scope for improvement in the above-mentioned information because, even today, there is no efficient modern system available for collecting reliable information about fishing in India. There are 132 known marine mammal species in the world, of which about 27 species have been recorded in India. A total of 1356 marine mammals, such as dolphins, different types of whales, sea cows, and finless porpoises, have been reported killed in fishing nets in about 240 different incidents across the Indian Ocean in 269 years from 1748 to 2017. Since 1960, fishing by mechanized trawlers has been greatly encouraged in our country. But today, the amount of bycatch in the total fish production has increased significantly. The worst thing about this is that the species that were previously neglected as bycatch are now gaining commercial importance, and bycatch is used to maintain profitability in the fishery. Very limited research information is available about bycatch in the coastal areas of Maharashtra. According to a research paper published in 2011, around 101 different species were recorded as bycatch. These include economically important 29 species of marine fish fry, 22 species of shrimp-like crustaceans, 31 different types of shellfish, 11 species of mussels, and some other species. Researching marine mammals and bycatch is costly and time-consuming. Turtle caught in a fishing net. Credit: Opensource/Canva Various measures like turtle excluder devices, tori lines, and pingers are planned to reduce bycatch worldwide. Marine organisms caught as bycatch, such as marine mammals, seabirds, and sea turtles, migrate long distances almost every year in their lives for breeding, feeding, and suitable habitat. Widespread marine habitats transcend national and state boundaries, so we need international cooperation to design conservation strategies for such species. Bangalore-based Wildlife Conservation Society-India is also working towards reducing bycatch and marine conservation in India. The 'Marine Team' in the said organization is actively working on this issue. We can certainly reduce the bycatch problem through the mutual cooperation of fishing communities, researchers, and informed citizens like us. This article was originally written in Marathi. Read the original article here. Thu, 14 Sep 2023 10:02:00 GMT f1397696-738c-4295-afcd-943feb885714:21051 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/20929#Comments 0 https://india.wcs.org/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/RssComments.aspx?TabID=20196&ModuleID=42259&ArticleID=20929 https://india.wcs.org:443/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/Tracking/Trackback.aspx?ArticleID=20929&PortalID=209&TabID=20196 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/20929 (ಭಯ, ಕುತೂಹಲ, ಹಾಸ್ಯ) ಲೇಖಕರು: ಸತೀಶ ಗಣೇಶ ನಾಗಠಾಣ ಮುಂದುವರೆದ ಭಾಗ... ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಮರಗಳ ಸಾಲುಗಳೆತ್ತರ ನೋಡುತ್ತ ಆಚೀಚೆ ಹರಡಿದ ಬಲು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೃಹದಾಕಾರವಾಗಿ ಆವರಿಸಿದ ಮರದ ರೆಂಬೆ-ಕೊಂಬೆಗಳ ಹಸಿರು ತಪ್ಪಲಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಬಹಳ ದೂರದವರೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.  ಕಾನನದ ವರ್ಣನೆ ಮಾಡಲು  ಸೂರ್ಯ-ಚಂದಿರರಿಬ್ಬರು  ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುವಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಸೂರ್ಯ ತನ್ನ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಧರೆಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ಕಾಡಿನ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಬೆಳಕು ಪಸರಿಸುತ್ತ ನಿಸರ್ಗದ ಕವಿತೆಗಳ ಸಾಲನ್ನು ಬರೆಯಲು  ಸೂರ್ಯ- ಚಂದಿರರಿಬ್ಬರು ಅಣಿಯಾಗುತ್ತ ಕವಿಯಾಗತೊಡಗುತ್ತಾರೆ.  ರಾತ್ರಿಯಾದಂತೆ ಚಂದಿರ ತನ್ನ ಬೆಳದಿಂಗಳಿನ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತ ಅವನ ಅಂದಕೆ ಮನಸೋತ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಆಗಸದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಚುಕ್ಕೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಿಣಮಿಣ ಅಂತ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತ ಮಿನುಗುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಒಂದು ಮುಗ್ದತೆಯ ರೊಮಾಂಚನವೆ ಸರಿ. ಒಂದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ಸುಮಾರು ದೂರದವರೆಗೆ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮೇಲೆ ಹರಡಿರತಕ್ಕಂತ “ಇಬ್ಬನಿಗಳ ಹಾಸೆ” (ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿ, ವಕ್ರಿಭವಿಸಿ ವರ್ಣರಂಜಿತ ದೃಶ್ಯವನ್ನೆ ಮೂಡಿಸುವ ಹಾಸೆಯನ್ನ ಇಬ್ಬನಿ (spider web with dew drops) ಹಾಸೆ ಅಂತಲೂ ಕರೆಯುವರು ) ಮುತ್ತುಗಳ ರೂಪವುಳ್ಳ ವಜ್ರದಂತೆ ಮಿಂಚುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆರಾಯ ಕಾನನದ ಸುತ್ತೆಲ್ಲ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಆವರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೊರತು ಅಷ್ಟೊಂದು ಜೋರಾಗೇನು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸುಳಿಗಾಳಿಗಳು ಕಾನನದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಪಸರಿಸಿತ್ತಾದರು, ಆ ದಿನದ ಆನಂದವು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದ  ಪುಟಿದೇಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತ್ತು.  ಕೀರ್ತಿ ಅಣ್ಣಾ! ಇವತ್ತು ನಮ್ಮ ಪಯಣ ಯಾವ ಕಡೆಗೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಹೇಳ್ತಿನಿ ತಡಿಯಪ್ಪ ಆತುರ ಬೇಡ.  ಜೀಪಿನ ಹಿಂದೆ ಕುಳಿತಂತವರು ಇತ್ತ ಕಡೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಲಕ್ಷ್ಯವಿಟ್ಟು ಕೇಳಿ ನಾವು ಈಗ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು  ಕೆಲವೆ ಕೆಲವು ಮೈಲಿಗಳವರೆಗೆ ಹಾಗಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾಧಾನದಿಂದ ಇರಬೇಕು. ನಾನು ನಿಮಗೆಲ್ಲ ಹೇಳುವುದಿಷ್ಟೆ ಈ ಕಾಡು ನಿಮ್ಮ ಊರಲ್ಲ ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕೆಂದರಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡಿ ಬರೋಕೆ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ನೀವೆಲ್ಲ ಆಲಕ್ಷ್ಯವಹಿಸಬಾರದು. ಒಂದು ವೇಳೆ, ಆಲಕ್ಷ್ಯತನದಿಂದ ವರ್ತನೆ ಕಂಡು ಬಂತೆಂದರೆ ನಿಮ್ಮನ್ನ ನಿಮ್ಮ ವಸ್ತುಗಳ ಸಮೇತ ಮನೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹುಷಾರು, ಎಚ್ಚರದಿಂದ ವರ್ತಿಸಿ ಅಂತ ಸಮಜಾಯಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತಲಿದ್ದಾಗ ಕೀರ್ತಿ ಅಣ್ಣನ ಮಾತಿಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಓಕೆ! ಸರ್.. ನೀವು ಹೇಳಿದಂತಾಗಲಿ ಎಂದು ಗಜರಾಜನ ಹಾಗೆ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನ ಅಲ್ಲಾಡಿಸುತ್ತ ಶರಣಾದರು. ಈಗ ಇನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಗ್ಗತ್ತಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಬೆಳಕು ಬಂದಾದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಗುಂಪನ್ನ ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಲೈನವಾಕ್ ಮಾಡಲು ಬಿಡೋಣ. ಹಾಗೇಯೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಅವರನ್ನು ಸಹ ಬಿಡೋಣ ಆದರೆ, ಒಂದು ಗುಂಪಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇವತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರು ಜೀಪಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕುಳಿತು ವಿಶ್ರಮಿಸಲಿ ಎಂದು ಅಣ್ಣ ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲಾ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಈ‌ ಮೇಲಿನಂತೆ ಹೇಳಿದರು. ದಟ್ಟ ಕಾನನವನ್ನ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಲೈನುಗಳ (ಟ್ರಾನ್ಸೇಕ್ಟ ವಾಕ್) ಬಗ್ಗೆ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸೈಟಿಂಗ್ ಮಿಸ್ ಆಗುತ್ತೆ ವಿನಃ ಮತ್ತೇನು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು‌ ಬಾಡಿಹೋದ ಎಲ್ಲರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮಂದಹಾಸದ ನಗುವನ್ನ ಚೆಲ್ಲಿ ಭಯ ಪಡಬೇಡಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಲ್ಲಿದ್ದ ಅಣ್ಣನ ಮಾತಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಎಲ್ಲರೂ  ಚಿಂತೆಯಿಂದ ದೂರಾದ ಹಾಗೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತ  ತಾವರೆ ಹೂವಿನಂತೆ ಫಳ-ಫಳ ಅಂತ ಹೊಳೆಯ ತೊಡಗಿದರು. ಅಂಕು ಡೊಂಕಾದ ಮಣ್ಣಿನ ರಸ್ತೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಜೀಪು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿರಬೇಕಾದರೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇರುವ ರಸ್ತೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಧಡಭಡ, ಧಡಭಡ ಅಂತ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತ ಜೀಪು ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಣ್ಣನ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ನನಗೆ ಆ ಸದ್ದು ಒಂಥರಹ ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿಯನ್ನು ಓಡಿಸಿದಾಗ ಬರುವಂತಹ ಸದ್ದು ಹೇಗಿರುತ್ತೋ ಹಾಗೆ ಆ ಸದ್ದು ಬಹಳ ದೂರದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಹಾಗೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಛೇ! ಏನ್ ರಸ್ತೆ ರೀ ಅಣ್ಣಾ! ಇದು ಅಂತ ಗೊಣಗುತ್ತಿರಬೇಕಾದರೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೊ ಒಂದು ಕಡೆ ಗಜರಾಜ ಜೋರಾಗಿ ಘೀಳುಡುವಂತಹ ಶಬ್ಧ ಕೇಳಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು.  ಎಲ್ಲರ ಎದೆ ಢವ-ಢವ ಅಂತ ಬಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಶುರುವಾಯಿತು.  ಜೀಪು ಮಾತ್ರ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡದೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಗಜರಾಜನ ಧ್ವನಿ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತ ಜೀಪಿನ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಒಬ್ಬ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸೇವಕ ನನ್ನ ಆಸನದ ಪಕ್ಕದ ಸೀಟಿನಲ್ಲಿ ಉದ್ದನೆಯ ಬಾಲದ ಮುಷ್ಯಾನ (langur) ಹಾಗೆ ಚಂಗನೆ ಜಿಗಿದು ನನ್ನ ಹಿಂಬದಿಯ ಸೀಟಿಗೆ ರಭಸವಾಗಿ ಜಾರಿದ.  ಜಾರಿದ ರಭಸಕ್ಕೆ ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಮುಂದಿನಭಾಗಕ್ಕೆ ನಾನು ಕುಳಿತ ಸೀಟು ಒಮ್ಮೆಲೆ ಮಡಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರ ಪರವಾಗಿ ನನ್ನ ಮುಖ ಮುಂಭಾಗದ ಜೀಪಿನ ಗಾಜಿಗೆ ಲಬಕ್ ಅಂತ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತು.  ಆತನ ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಎಲ್ಲರೂ ಭಯದಿಂದ ಚಂಗನೆ ಹಾರಿ ಮುಂದಿನ ಸೀಟಿಗೆ ಲಗ್ಗೆ ಇಟ್ಟರು. ಚಿತ್ರ: ದಟ್ಟಕಾನನದ ಮಧ್ಯೆ ಸಾಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಆನೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪಿನ ದೃಶ್ಯ. ವಯನಾಡು - ಕೇರಳ. ಚಿತ್ರ ರಚಿಸಿದವರು- ಕೃಷ್ಣಾ ಸಾತಪೂರೆ. ಅಯ್ಯಯ್ಯೋ, ನಿಧಾನ ಕಣ್ರಪ್ಪ ಯಾಕ್ರಿ ಭಯ ಪಡ್ತಿರಾ ನಾವಿನ್ನು ಜೀಪಿನಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ಭಯ ಪಡಬೇಡಿ. ಹಿಂದೆ ಹೋಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ ಅಂತ ಹೇಳುತಲಿದ್ದ ನಾನು ಜೀಪಿನ ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಇಣುಕಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಗಜರಾಜ ಜೋರಾಗಿ ಘೀಳಿಡುತ್ತ ಧೂಳೆಬ್ಬಿಸುತ್ತ ಜೀಪನ್ನು ಅಟ್ಟಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬೆನ್ನುಹತ್ತುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನ ನೋಡಿ, ಉಲ್ಕಾಪಿಂಡ ಬಂದು ಧರೆಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಂತೆ ಆಗುವ ಭಯಾನಕ ಅನುಭವದ ಹಾಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಕರೆಂಟ್ ಹೊಡೆದ ಕಾಗೆ ಥರಹ ವಿಲವಿಲ ಅಂಥ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.  ಒಂದು ವೇಳೆ ಹಠಾತ್ತನೆ ಜೀಪು ನಿಂತಿದ್ದರೆ ಆ ಕ್ಷಣ ನಾವೆಲ್ಲ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟವೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಗಜರಾಜನ ಈ ವರ್ತನೆಯನ್ನ ನೋಡಿ ನಮಗೆಲ್ಲ ಈ ದಿನ ಏನಪ್ಪ ಮಾಡೋದು ಅಂತ ಎಲ್ಲರೂ ಪರಿಪರಿಯಾಗಿ ದೇವರಲ್ಲಿ  ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಪಾರುಮಾಡು ದೇವ-ಹರಿಹರ ಎಂದು ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೀರ್ತಿ ಅಣ್ಣ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಮಜಾಯಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತ  ನೀವೆಲ್ಲ ಜೀಪಿನಲ್ಲಿಯೆ ಕುಳಿತು ಈ ರೀತಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡರೆ ಆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ನಾಯಕನಾದ ‘ಶಿವ’ ಬಂದರು ನಿಮಗೆ ಕಾಪಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅಯ್ಯೋ, ವಿಧಿಯೇ! ನೀವೆಲ್ಲ ಲೈನವಾಕ್ ನಡೆಯುವವರು ನಿಮ್ಮ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ನಮಸ್ಕಾರ. ನೀವೇನಾದ್ರು ಹೀಗೆ ಕಪಿಗಳ ಥರಹ ಚೇಷ್ಟೆ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಹೇಗೆ? ಸುಮ್ಮನೆ ಕಾಲಹರಣ ಮಾಡುತ್ತ ಚಿಂತಿಸಬೇಡಿ. ಆಗ ಜೀಪು ತನ್ನ ಗತಿ(ವೇಗ)ಯನ್ನ ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೆ ಒಮ್ಮೆಲೆ ನಿಂತೆ ಬಿಟ್ಟಿತ್ತು.  ಆನೆ.. ಆನೆ.. ಎಂದು ಗಾಬರಿಯಿಂದ ಬಿಲದಲ್ಲಿರುವ ಇಲಿಯ ಹಾಗೆ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಲಿರುವ ನಾವುಗಳೆಲ್ಲ ಅಣ್ಣನತ್ತ ನೋಡುತ್ತ ಅಣ್ಣ ಗಹಗಹಿಸಿ ಗುಮ್ಮನ ಗುಸುಕು ಥರಹ ನಸುನಕ್ಕು ಆನೆ, ಅಲ್ಲಲ್ಲ ಶಿವನ ಮಗ ಗಣೇಶ ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆಗೆಂದೆ ಅಣಿ-ಅಣಿಯಾಗಿ ಓಡುತ್ತ ಬರುತ್ತಲಿರುವವನು ಅವನ ಮಾರ್ಗದಂತೆ ನೀವೆಲ್ಲ ಈ ಕಾನನವನ್ನ ಶೋಧಿಸಲು ಹೊರಡಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿರಬೇಕಾದ್ರೆ ಗಜರಾಜ ಜೀಪಿನ ಹತ್ತಿರ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಡ್ರಾಮಾ ಮಾಡುತ್ತ  ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ ಸೈನ್ಯ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದಂತೆ ಗಜರಾಜನು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿಂದ  ತನ್ನ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ಲಂಟನಾ ಒಳಗೆ ಭರಭರನೆ ರಭಸವಾಗಿ ಜೋರಾಗಿ ಘೀಳಿಡುತ್ತ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ದಿಕ್ಕಾಪಾಲಾಗಿ ಓಡುತ್ತ ದಟ್ಟ ಕಾನನದ ಒಳಗೆ ಮರೆಯಾಯಿತು. ಅಬ್ಬಾ! ಗಣೇಶ ನಿನಗೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರಪ್ಪ ಅಂತ ಜೀಪಿನ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವರೆಲ್ಲರು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲಿದ್ದಾಗ ಯಾರು ಕೂಡಾ ಜೀಪಿನಿಂದ ಕೆಳೆಗೆ ಇಳಿಯುವಂತಹ ಧೈರ್ಯಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ. ಹೊರತು, ವೀರಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಗಜರಾಜನ ಛಾಪು ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲರ ಎದೆಯನ್ನ ಒಂದು ಘಳಿಗೆ ನಡುಗಿಸಿ ಬಿಟ್ಟಂಗಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣ! ಈ ಮೊದಲ ಗುಂಪಿನವರು ಜೀಪಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯಿರಿ. ಅದೋ, ಅಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಲೈನ್ ಗೆ ತಲುಪಬೇಕಾದಂತಹ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಕಾಣುತ್ತಿದೆಯಲ್ಲ ಅಲ್ಲಿಂದಲೆ ಹೊರಡಿ ಬೇಗ ಬೇಗ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಗದ್ಗದಿತರಾದಂತೆ ಆ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರು ಭಯದಿಂದ ತತ್ತರಿಸುತ್ತಲಿದ್ದಾಗ ನಾನು ಆ ಗುಂಪಿನ‌ ಸದಸ್ಯರುಗಳಿಗೆ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತ ಕಾಡು ಅಂತ ಅಂದ್ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿರುತ್ತವೆ ಭಯ ಪಡಬೇಡಿ. ನೀವೆಲ್ಲ ಧೈರ್ಯವಂತರಾಗಬೇಕು ಏನು ಆಗಲ್ಲ ಹೋಗಿ ಎಂದು ಕಳುಹಿಕೊಟ್ಟೆವು. ಮತ್ತೆ ನಮ್ಮ ಜೀಪು ಕಾನನದ ಪ್ರಪಂಚದ ಒಳಗೆ ಪಯಣ ಮುಂದುವರೆಸಿತು‌. ಜೀಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಂತಹ ಎರಡು ಗುಂಪಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಅಣ್ಣನಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಮಾಡುತ್ತ ಈಗ! ನಿಮ್ಮ ಲೈನಿಗೆ ತಲುಪ ಬೇಕಾದ್ರೆ ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಸಮಯಬೇಕಾಗುತ್ತೆ ಅಣ್ಣಾ ಎಂದು ಕೇಳುವ ತವಕದಲ್ಲಿದ್ದ ನನಗೆ ಇನ್ನೇನು ಹಿಂದೆ ಬಿಟ್ಟಂತಹ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ಆರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಅಣ್ಣ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತ  ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜೀಪು ತನ್ನ ವೇಗವನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿರಬೇಕಾದರೆ ಮತ್ತೆ ಗಜರಾಜನ ಘೀಳಿಡುವ ಶಬ್ಧ ಅನತಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಪಾರಂಪರಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಆನೆಯ ದೃಶ್ಯ. ಗೋಪಾಲ ಸ್ವಾಮಿ ಬೆಟ್ಟ, ಬಂಡೀಪುರ. ಕೃಪೆ- ಮೋಹನಕುಮಾರ ಈ ಕಾನನವೆ ಗಜರಾ(ಜ)ಣಿಯರ ಭದ್ರ ಕೋಟೆ. ಈ ಕೋಟೆಯ ಒಳಗೆ ನಾವೆಲ್ಲ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗಲೇಬೇಕಾಗಿತ್ತು.‌ ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕೆಂದರಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಿದರು ಚಿಕ್ಕ -ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಆನೆಗಳೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಬ್ಬಬ್ಬಾ, ಎಷ್ಟೊಂದು ರಮಣೀಯ ದೃಶ್ಯ ( ಗುಸುಗುಸು ಶಬ್ದ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ) ಅಲ್ಲಿ ಹುಲುಸಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಹುಲ್ಲಿನ ದೊಡ್ಡದಾದ ಜಾಗೆಯಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಆನೆಗಳನ್ನ ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಭಯವೆಂಬ ‘ಭೂತ' ದಿಕ್ಕೆದ್ದ ಕಡೆಗೆ ಓಡಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಒಂದು ಆನೆಯ ಪ್ರಕೋಪವನ್ನ ತಡೆಯದ ನಾವುಗಳು ಇನ್ನು ಈ ನೂರಾರು ಆನೆಗಳು ಅಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರೆ ಗತಿ ಏನಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅಣ್ಣ, ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳುತ್ತ. ನೋಡಿ! ಆನೆಗಳು ಬಹಳ ಬುದ್ದಿವಂತ ಜೀವಿಗಳು ಅವುಗಳಿಗೆ ಏನಾದರು ನಾವು ತೊಂದರೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ಅವುಗಳು ಪ್ರತಿ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದು ಸಹಜ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಹಾಗಂತ,  ಆನೆಗಳೇನು ಸುಖಾಸುಮ್ಮನೆ ಅಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ಆನೆಯ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟರೆ ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿಂತಲು ಇಷ್ಟವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ ಈ ಆನೆಗಳು. ರಹಸ್ಯ ಲೋಕದ ನಿಜವಾದ ಬುದ್ದಿವಂತ ಪ್ರಾಣಿ ಅಂತಾದರೆ ಅದುವೇ ಈ ಆನೆ ಮಾತ್ರ. ಎಂತಹ ಕಷ್ಟವಾದ ಬೆಟ್ಟವನ್ನಾದರು ಸರಿ ಏರಿ ಇಳಿದು ಬಿಡುತ್ತವೆ ಈ ಆನೆಗಳು. ಎಂತೆಂಥ ಬಲಿಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನ ತನ್ನ ಒಂದು ಘೀಳಿನ ಮುಖಾಂತರ ನಡುಗಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ ಈ ಚಾಣಾಕ್ಷ ಬುದ್ದಿವಂತ ಆನೆ. ಆನೆಗಳು ಯಾವಾಗಲು ಪ್ರಶಾಂತವಾದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವವು ಮತ್ತು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಗದ್ದಲು ತುಂಬಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿರುವವು. ನಿಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತೆ ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆನೆಗಳ ಕಾರಿಡಾರ್ ಈ ನಮ್ಮ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಶ್ರೇಣಿ. ಈ ಕಾನನದ‌ ನಿಜವಾದ ಆರಕ್ಷಕರು ಈ ಆನೆಗಳು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಜೀವ ಸಂಕುಲದ ಸಂತತಿ ಇಲ್ಲವಾಗಿದ್ದರೆ? ಈ ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳು ಯಾವತ್ತೊ ಮರೆಯಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಆನೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ಸಂಘರ್ಷ ನಿನ್ನೆ-ಮೊನ್ನೆಯದಲ್ಲ ಶತಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದು. ಮನುಷ್ಯನ ಅತಿಯಾದ ದುರಾಸೆಯಿಂದ ಇವತ್ತು ಕಾಡಿನ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಬರಿ ರಸ್ತೆಗಳದ್ದೆ ಕಾರುಬಾರು.‌ ಲಕ್ಷೋಪ ಲಕ್ಷ ಗಿಡಗಳ ಮಾರಣಹೋಮ ಮಾಡಿ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಾಡಿನ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಹಬ್ಬಿಸಿದರ ಪರವಾಗಿ ಜೀವ ಸಂಕುಲಕ್ಕೆ ಬಹಳಷ್ಟು  ಪೆಟ್ಟು ಬಿದ್ದಿದೆ ಹಾಗಾಗಿ ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಜೀವಿಗಳು ಕಾಡಿನಿಂದ ನಾಡಿಗೆ ಯಾಕೆ ಬರುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಹುತೇಕ ಜನರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೂಡಿರಲೆ ಬೇಕಾದ ಯಕ್ಷ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಾಗೆಯೇ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಮೂಡಿರಬಹುದು ಹೌದಲ್ಲವೆ. ಕಾರಣ, ಇಷ್ಟೇ ಕಾನನ ತುಂಬೆಲ್ಲ ನೂರಾರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನೆಪಗಳನ್ನ ಒಡ್ಡುತ್ತ ಸಾವಿರಾರು ಸಲಾಕೆಗಳನ್ನ ಹಾಕಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನದಿ ತಿರುವುಗಳನ್ನ ಬದಲಿಸಿ  ಆಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರ ಫಲವಾಗಿ ಇವತ್ತು ಆನೆಗಳ ಪಾರಂಪರಿಕ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಅಗಾಧ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಂತಾಗಿದೆ. ಆನೆಗಳ ಲದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದ ಮಶ್ರುಮ್ ಸಸಿ. ಕೃಪೆ- ಮೋಹನಕುಮಾರ, ಬಂಡೀಪುರ. ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೃಷಿಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನ ಈ ಆನೆಗಳು ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತ ಬಂದಿವೆ.  ಆನೆಗಳ ಲದ್ದಿ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ ನೀವೆಲ್ಲ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ನೋಡಿರಬಹುದು ಆನೆಗಳ ಲದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಸಸಿಗಳನ್ನ, ಹಾಗಾಗಿ ಆನೆಗಳ ಪಾತ್ರ  ಕಾಡುಗಳಿಗೆ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು‌ ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತ ಅಣ್ಣ ಜೀಪಿನಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದು ಲೈನವಾಕ್ ದಾರಿಯತ್ತ ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲ ಮಂದಹಾಸದಿ ಮುಗಳ್ನಗೆಯನ್ನ ಬೀರುತ್ತ ಮತ್ತೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿಗೆ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರುವೆನೆಂದು ಹೇಳಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಹಾಯಕನ ಜೊತೆಗೂಡಿ ನಿಗೂಢ ಕಾನನದ ಒಳಹೊಕ್ಕು ನಡೆಯ ತೊಡಗಿದರು. ಹಿಂದಿನಿಂದ ನಾನು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಹಾಯಕ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲಕ್ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಸೈಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬನ್ನಿ ಅಂತ ಬೀಳ್ಕೊಡುಗೆ ಕೊಟ್ಟೆವು. ಆ ದಿನ ನಮ್ಮ ಗುಂಪಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅಲ್ಲೆ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಂನ ಹತ್ತಿರ ಜೀಪಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ನಾನು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಹಾಯಕ  ಅವರ ಬರುವಿಕೆಗಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತ ಪ್ರಶಾಂತವಾದ ನೀಲಾಗಸವನ್ನು ನೋಡುತ್ತ, ತಂಪಾದ ಗಾಳಿಯ ಕಂಪನ್ನ ಅಹ್ಲಾದಿಸುತ್ತ, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಲರವವನ್ನು ಇಂಪಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತ,  ಸುದೀರ್ಘ ಮೌನವಾದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು ಕುಳಿತು ಬಿಟ್ಟೆವು. ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳ ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣ ಲೈನ್ ವಾಕ್ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾವಿಬ್ಬರು ಅಲರ್ಟ ಆದೇವು. ಓಹೋ  ಸಂತೋಷದಿಂದ  ಅಣ್ಣಾ! ಲೈನಿನಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಸಿಕ್ಕಿತೆ? ಎಂದಾಗ, ಮುಗಳ್ನಗುತ್ತ ಹೋಯ್.. ಅದೆ ಮಾರಾಯ್ರೆ ಆನೆಗಳು!.. ಒಂದಲ್ಲ ಎರಡಲ್ಲ ಬರೋಬ್ಬರಿ ಐದು, ವ್ಹಾ ಬಂಪರ್ ಲಾಟರಿ ಅಣ್ಣಾ.. ಹೊಡಿ ಒಂಬತ್ತ ಮತ್ತೆ ಆನೆಗಳನ್ನ ಬಿಟ್ಟರೆ ಮತ್ತೇನು ಸಿಕ್ಕಿತು ಎಂದಾಗ, ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ  ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನ ಬಿಟ್ಟರೆ ಒಂದು ಕೆಂದಳಿಲು ಮಾತ್ರ ಸೈಟಿಂಗ್ ಆಯಿತೆಂದು ಅಣ್ಣ ಖುಷಿಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತ ಈ ದಿನದ ಕೊನೆಯ ವಾಕ್ ಮುಗಿತು. ಬನ್ನಿ ಬನ್ನಿ ಬೇಗ ಬೇಗ ಹಿಂದೆ ನಾವು ಈಗಾಗಲೇ ಬಿಟ್ಟಂತಹ ಗುಂಪು ನಮಗಾಗಿ ಕ್ಷಣ-ಕ್ಷಣವು ಕಾಯುತ್ತಲಿರುವರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗೋಣ ನಮ್ಮಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಸಮಯವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡದೆ ಬಹು ಬೇಗ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೋಗಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳೋಣ ಎಂದು ಅಣ್ಣ ಜೀಪಿನತ್ತ ಮುಖ ತಿರುಗಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಹೊರಡಲು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಸಿದ್ಧರಾದೆವು. ಜೀಪು ಮತ್ತದೆ ಶಬ್ದವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತ ಹೊರಡಲು ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ನಾವೆಲ್ಲ ಜೀಪಿನ ಒಳಗೆ ಆಸನವನ್ನ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದೆವು. ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳ ತರುವಾಯ ನಮಗಾಗಿ ಕಾದು ಕುಳಿತ ಕೊನೆಯ ತಂಡದ ಕುಶಲೋಪ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ನಿಮಗೇನಾದರೂ ಸೈಟಿಂಗ್ ಆಯಿತೆ ಅಂದಾಗ, ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರು ಬೇಸರದಿಂದ ನಮಗೇನು ಇವತ್ತು ಸಿಗಲಿಲ್ಲವೆಂದಾಗ, ಬೇಜಾರಾಗ ಬೇಡಿ ಮಿತ್ರರೆ ಇದೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಅವರಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳುತ್ತ ಬನ್ನಿ, ಈಗ ಜೀಪಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ ಬಹಳ ದೂರದವರೆಗೆ ಸಾಗಿ ನಾವೆಲ್ಲ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಸೇರಬೇಕು. ಎಲ್ಲರೂ ಜೀಪಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬೃಹದಾಕಾರವಾಗಿ ಆವರಿಸಿದ ಕಾನನದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತ ನಮ್ಮ ಜೀಪು ‘ಕಾನನದ‌ ಸುತ್ತ' ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿಂದ ಹೊರಗಡೆಯ ಕಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತ ತನ್ನ ಪ್ರಯಾಣ ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ಮುಕ್ತಾಯ ಮೊದಲನೆ ಭಾಗವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಓದಿ. ಎರಡನೆ ಭಾಗವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಓದಿ.   Fri, 18 Aug 2023 09:14:00 GMT f1397696-738c-4295-afcd-943feb885714:20929 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/19119/Gentle-Giants-of-the-Sea-Dr-Elrika-DSouza-Dives-Deep-into-Dugong-Conservation-in-India--World-Dugong-Day#Comments 0 https://india.wcs.org/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/RssComments.aspx?TabID=20196&ModuleID=42259&ArticleID=19119 https://india.wcs.org:443/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/Tracking/Trackback.aspx?ArticleID=19119&PortalID=209&TabID=20196 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/19119/Gentle-Giants-of-the-Sea-Dr-Elrika-DSouza-Dives-Deep-into-Dugong-Conservation-in-India--World-Dugong-Day On this special occasion of #WorldDugongDay, we bring you an exclusive interview with Dr. Elrika D'Souza, a renowned marine biologist and passionate advocate for preserving seagrass ecosystems and the remarkable dugongs that inhabit them. Join us as we dive into the captivating world of dugong conservation and learn about the challenges and efforts to protect these gentle giants of the sea. Interview conducted by Advaith Jaikumar. Sat, 27 May 2023 12:27:00 GMT f1397696-738c-4295-afcd-943feb885714:19119 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/18798/A-Dive-Into-the-Life-of-the-Indian-Skimmers-along-the-Chambal-River-with-Parveen-Shaikh#Comments 0 https://india.wcs.org/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/RssComments.aspx?TabID=20196&ModuleID=42259&ArticleID=18798 https://india.wcs.org:443/DesktopModules/DnnForge%20-%20NewsArticles/Tracking/Trackback.aspx?ArticleID=18798&PortalID=209&TabID=20196 https://india.wcs.org/Newsroom/Blog/ID/18798/A-Dive-Into-the-Life-of-the-Indian-Skimmers-along-the-Chambal-River-with-Parveen-Shaikh Interview conducted by Advaith Jaikumar  On the occasion of the International Day of Action for Rivers, we had the pleasure of speaking with Parveen Shaikh, a scientist at the Bombay Natural History Society, working to conserve the endangered Indian skimmers along the Chambal river.  Parveen training nest guardians in monitoring Indian Skimmer nests and data collection over smartphone This day celebrates the world's waterways and highlights the need for improved management and conservation efforts to protect these vital ecosystems. Parveen's work is a testament to the importance of scientific research and community involvement in safeguarding the health of our rivers and the species that depend on them.  In this interview, Parveen shares insights into the threats facing the Indian skimmer population and the steps being taken to protect them. She also discusses the broader challenges involved in balancing the needs of all species and stakeholders along India's rivers. Advaith: Hi, Parveen. It is great to have the opportunity to speak with you on the International Day of Action for Rivers. I am really excited to learn more about your inspiring work, and it is an excellent way for us at WCS-India to commemorate today. Parveen: Thank you for having me; I'm happy to discuss my work. Although it focuses on one particular river, the event highlights rivers internationally. Advaith: That's perfectly fine. At WCS-India, we believe that these international days are excellent opportunities to spotlight the diverse conservation projects running in India. Could you tell us more about where you work and why you chose this river for your research? Parveen: Sure. We began working in the Chambal River in 2017. Chambal is one of the clearest rivers in the country and is an important nesting site for the endangered Indian skimmer and other birds, such as the black-bellied tern. However, the number of skimmers was declining, and not much was known about them. Therefore, we wanted to study and understand more about their status, where they nest and what's going wrong at these nesting sites. Indian Skimmers cooling on a hot summer  | © Parveen Shaikh Advaith: That's fascinating! Could you explain why the Indian skimmers in the Chambal are threatened? Parveen: Certainly. The Chambal river has four major dams upstream, three existing lift irrigation plants and two under-lift irrigation plants in construction. These water extraction projects affect the river’s water flow, not maintaining the minimum flow rate during the dry season. There is also rampant illegal sand mining in the river. Both pose a serious risk to the Indian skimmers which nest on the sandbars. Advaith: I see. Do the Indian skimmers not build typical nests? Parveen: That's right. When summer comes, the dropping water level exposes stretches of sand in mid-river channels called sandbars, where the Indian skimmer nests. The skimmer pair dig a shallow nest or ‘scrape’ in the sand and lay their eggs directly.  Advaith: Doesn't this leave the nest open to potential threats? Parveen: Yes, it does. But the skimmers have evolved to nest in this way. The water surrounding these mid-river sandbars provides natural protection to the nests from any predators or disturbances. Unfortunately, the current situation of reduced water level in the river is one of the main reasons for their decline. The water level drops further during peak summer, worsening the situation and severely affecting the minimum flow rate, connecting the sandbars with the bank. This exposes the skimmer nests to threats from predators such as free-ranging dogs and jackals by allowing access. Moreover, livestock ventures close to the river during summer, so many nests get trampled.  Cattle near the nesting colony of Indian Skimmer | © Parveen Shaikh Advaith: This seems like such a challenging situation for these birds! What are some potential solutions? Parveen: One of the most direct solutions is to maintain the minimum flow rate of the river. Moreover, sand mining also poses a threat, and since it is a politically sensitive issue, it must be managed better. We have tried experimenting with a few other solutions involving local communities. One such initiative is the Nest Guardian Programme, wherein locals are stationed around Indian skimmer nests to guard them and chase away predators or livestock wandering nearby. This has proven to be largely effective. Camping hut for the nest guardians on the river bank Advaith: That really emphasises how involving local communities in conservation can make a significant difference! Does the problem that exists in the Chambal occur in other rivers throughout India? Parveen: While the exact same situation may not occur, solving water-related issues is always a big challenge in India. For example, we also worked in the river Son in Madhya Pradesh. Here, the number of skimmers nesting is not as high as in the Chambal. However, every year there are instances where the Ban Sagar Dam releases water during peak nesting season, which leads to the drowning of the nests of the inhabitant skimmers. L: Desertion of eggs due to sudden water release, R: Chicks drowning due to sudden water release India's rivers are home to a plethora of biodiversity; beyond riverine birds, we have a rich diversity of freshwater turtles, gharials, river dolphins, and many more. Balancing the needs of all species as well as human water use is tricky and needs the involvement of all stakeholders. One of the key things we need to do is raise awareness about the importance of rivers and the need for conservation. We also need to involve local communities and work with policymakers and decision-makers to ensure that conservation concerns are integrated into policy decisions about water management. Parveen's research and conservation efforts along the Chambal River provide a model for how science and community involvement can come together to address the complex challenges of balancing human water use with the needs of wildlife and natural ecosystems. We are grateful to Parveen for sharing her insights and experiences with us, and we hope that her work inspires others to take action to protect our precious rivers and the life they sustain.     Tue, 14 Mar 2023 06:23:00 GMT f1397696-738c-4295-afcd-943feb885714:18798